| | |
| سورە یا فە لاح :من یە كە م كە س بووم كە پرسی ژنـــــانی كوردم گە یــــــــاندە نە تە وە یە كگرتووە كان Civilmag.com سورە یا فە لاح بە رپرسی كۆمیتە ی ژنانی كۆنگرە ی نە تە وە یی كورد لە باكووری ئە مریكا، سە رۆكی كۆمیتە ی مافی ژنانی كورد لە ئە مریكا و ئە ندامی بەڕێوەبە ری گشتی رێكخراوی بە رگری لە مافە كانی مرۆڤ لە باشووری كالیفۆرنیا. هە روە ها ئە ندامی دە ستە ی راوێژكاری لێكۆڵینە وە ی ژنانی ئێران لە دیمانە یە كدا باسی بزووتنە وەی فیمێنیستی جیهانی و فێمینیزمی كوردی دەكات.
هەروەها پەروەردەكردن و بەرزكردنەوەی بیروڕای ئاشتیخوازی پێش ئەنجامدانی شەڕ و مرۆڤكوژی، كە سەد ساڵ لەوەوبەر لەنێو زۆر لەچالاكڤانانی دانیشتووی ئەمریكا دامەزرا. سەبارەت بەو پرسیارەی داخۆ بۆچی كوردستان بەسەرچاوەی ئەم بزووتنەوەیە هەڵبژێردراوە، سورەیا فەلاح دەڵێت، وەڵامەكەی لەنێو كولتوورێكدایە لەكوردستان لەچاو كولتوورێكدا كە لەبەشەكانی دیكەی عێراقدا هەیە، خەوتووە. كوردستان تەنیا هەرێمێكە لەرۆژهەڵاتی ناوین كە جیهادیزم و تیرۆریزم پەروەردە ناكات، تەنها بەشێكە كە خۆتەقاندنەوە و مرۆڤكوژی پەروەردە ناكات. هێشتا سەربازێكی ئەمریكی لەوێ نەكوژراوە، بۆیە ئەم بزووتنەوە كار لەسەر بەشی یەكەمیان، كە كولتووری لێبووردەیی و ژیاندۆستییە دەكات و بەرامبەر بەشی دووەمیان كە كولتووری جەهل و تاریكی و مەرگدۆستییە رادەوەستێت. سڤیل سڤیل: فێمینیزم وەك بیروباوەڕێكی «یەكسانی ئافرەتان» لەبواری سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئابووریدا، چەندین بزاڤ و بیردۆز و فەلسەفە لەخۆ دەگرێت كە تایبەتن بەپرسی هەڵاواردنی ڕەگەزیی و داواكردنی یەكسانی بۆ ئافرەتان و ماف و بەرژەوەندییەكانیان. ئەگەر سەرنج بدەین، لەسەدەی رابردوودا، دەبینین ئەو بزاڤە بەشكڵ و تەوژمێكی بەهێز سەرەتا لەرۆژئاوا و دواتر لەرۆژهەڵات سەر یهەڵدا، ئایا دوای ئەو هەموو هەڵكشان و داكشانە، ئێستا تەوژمی ئەو بزاڤە چۆن دەبینن؟
سەرەتا لەبەریتانیا لەسەدەی 19 لەسەر دەستی چالاكڤانانی ژنان كە هەڵگری بیروڕای مافی ژن بوون (مافی ژن وەكو ژنێك و لەگەڵ پیاودا پێیاندەگوتن فێمینیزم) لەوێوە دەستی پێكرد، ئەمەش دەگەڕێنەوە بۆ باسێك كە ئەفلاتوون پێیوابووە، ژن دەشێت فێری سیاسەت بكرێت و ببێتە سیاسەتمەدار و كاری سیاسی بكات، لەبەرئەوەی سەرەتا گوتم بیروڕایەكی سیاسییە، بەمشێوەیە باس لەبەرامبەرەكەی دەكات، بۆیەش ئەم چەمكە زۆر تایبەت نییە بەژن، واتا مانای وا ئاسان نییە وەكو هەندێك دەڵێن ژنخوازی، بەڵكو ئەمە بەدحاڵیبوونێكە. هەروەك لەكتێبی پێنجەمی ئەفلاتوون (كۆماری ئەفلاتوون) نووسراوە، كە ئەو چ بیروڕایەكی هەیە، بۆچی ئینگلیزەكان لەو سەرەوە هاتوون، بڵاویانكردەوە، ئایا فێمینیزم دەشێت چەند باس لەخۆ بگرێت، ئایا باسێكی سیاسییە، یاخود باسێكی رەگەزییە، یاخود باسێكی كۆمەڵایەتییە. ئەم چەند پێناسەیە بۆ فێمینیزم مایەوە تا كۆنفرانسی نێودەوڵەتی ژنان لەساڵی 1982 كە لەپاریس بەسترا و پێناسەیەكی روون بۆ فێمینیزم دانراو وەكو هەر بەرگرینامەیەك بۆ پشتگیری لەمافی ژنان و پیاوان پێناسەی بۆ كرا. دوای ئەوە سەرنجدەدەین، هەر كەسێك داوای تەڵاقی كردبێت یاخود من بڵێم خۆم تەنیا مافی ئەوەم هەیە تەسەروف بەسەر جەستەی خۆم بكەم، ئەوا بەفێمینیزم ناویان بردووە. لەبەرئەمەش دەبینین فێمینیزم بەدرێژایی مێژوو لەمانا راستەقینەكەی گۆڕانی بەسەرداهات. هاوكات زۆر لەخاوەن بیردۆزەكان لەگەڵ ئەم پێناسەیەی فێمینیزم نین، لەبەرئەوەی فێمینیزم لێكدانەوەی زۆری بۆ كراوە و گۆڕانی زۆری بەسەرداهاتووە، بەتایبەت لەهەردوو جەنگی جیهانی یەكەم و دووەمدا.
لەباشووری كوردستان ژنان بەردەوام هەوڵیانداوە لەتەنیشت كێشەی نەتەوایەتی كێشەی ژنانیش كاری بۆ بكرێ، بۆ گەیشتن بەماف و ئازادی ژن. لەو روانگەیەی كە ئازادی ژن یارمەتیدەرە بۆ ئازادی گشتی، ئەمڕۆكەش دەبینین چەندین رێكخراو بۆ داكۆكیكردن لەژنان كاردەكەن، لەباكووری كوردستان لەو شارانەی كورد تێیدا دەژی، كار بۆ ناساندنی كێشەی كورد كراوە، لەوڵاتی سوریا كێشەی كورد فۆرمێكی جیاوازی وەرگرتووە، بەحوكمی ئەوەی كورد بەگشتی كێشەی نیشتەجێبوون و وەرگرتنی ناسنامەیان هەیە، چونكە لەهەندێك شاردا بەهاوڵاتی ناناسرێن، لەبەرئەمەش لەنێو ئەم بارودۆخەدا باسكردنی كێشەی فێمینیزم زۆر گرنگە. هەروەها لەوڵاتی توركیا لەسەدەی 19 لەئیستانبوڵ دەستیانپێكرد، لەكاتێكی زۆر زوودا ژنان گروپێكیان پێكهێنا و باسی فێمینیزمیان دەكرد. حزبە سیاسییەكان زۆر بەتوندی دژی ئەم بزاڤەی ژنان وەستان، لەبەرئەوەی جگە لەكێشە نەتەوایەتییەكان، كەمێك كار بۆ كێشەی چنیایەتی كراوە، بەڵام كار بۆ كێشەی رەگەزی نەكراوە. هاوكات دەتوانین بەراوردی فێمینیزم لەئێران و توركیا بكەین، حوكمی ئەوە بدەین لەئێران كاری زیاتر بۆ فێمینیزم كراوە نەوەكو لەتوركیا. هەرچەندە لەتوركیا نموونەی كەسانی ئازادیخوازی وەك (لەیلا زانا) دەبینرێن، كە ساڵانێكی زۆرە خەباتی كردووە و زیندانیكراوە، بەڵام بۆ كێشە و ناساندنی فێمینیزم نەبووە، بەڵكو زیاتر بۆ كێشە نەتەوایەتییەكە بووە. واتە ئەگەر باسی قارەمانێتی لەیلا زانا بكرێت لەبواری دیموكراسی باسی دەكرێت وەكو برایەتی نێوان دوو نەتەوە، هەر لەبەرئەمەش لەلایەن یەكێتی ئەوروپاوە پشتگیریان كردووە.
http://www.civilmag.com/news/komelaiaty/K%2012/suraya%20fala7/index.php Source:
|

















![[insert caption here] [insert caption here]](http://www.voanews.com/kurdish/images/iran_210_1.jpg)
ئهم ڕاپۆرته ئیمهیڵ بكه
بۆ چاپكردن 