Tuesday, August 26, 2008

Wto wji Jani Dilan legel Soraya Fallah

سوره‌یا فه‌لاح له‌ دووهه‌مین ساڵیادی كه‌مپـینی یه‌ك ملیۆن ئیمزا له‌ ئێران ده‌دوێت

25/08/2008

ده‌قی هه‌ڤپه‌یڤینه‌كه‌‌ 2:32MB - دابگره (Real) audio clip
ده‌قی هه‌ڤپه‌یڤینه‌كه‌‌ 2:32MB - گوێبگره (Real) audio clip

Sureya Falah

سوره‌یا فه‌لاح

به‌ بۆنه‌ی دووهه‌مین سـاڵیادی كه‌مپـینی یه‌ك ملیۆن ئیمزا و باری ژنانی ئێران و داخوازیـیه‌كانیان له‌ گۆڕینی ئه‌و یاسـایانه‌ی دژ به‌ مافه‌كانیانه‌ و هه‌روه‌ها باری ژنانی كورد كه‌ كۆمه‌ڵێـك له‌ چالاكانی مافه‌كانی مرۆڤ و ژنانی كورد كه‌وتوونه‌ته‌ به‌ر شـاڵاوی زیندان و ده‌سـتگیركردن هاوكارمان جانی دیلان چه‌ند ڕۆژ له‌مه‌وپـێش هه‌ڤپه‌یڤینێـكی له‌گه‌ڵ خانم سـوره‌یا فه‌لاح به‌رپـرسی ڕێـكخراوی مافی ژنان له‌ باكوری ئه‌مه‌ریكا و ئه‌ندامی مافی مرۆڤ و كه‌مپـینی یه‌ك ملیۆن ئیمزا ئه‌نجام دا.

ده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی هه‌ڤپه‌یڤینه‌كه‌‌ بن له‌ ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله‌ ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه‌، ماوه‌كه‌ی 15:23 خوله‌كه‌.

emailme.gif ئه‌‌م ڕاپۆرته ئیمه‌یڵ بكه
printerfriendly.gif بۆ چاپكردن

Wto weji Govari Kurdistan Legel Soraya fallah سوره‌یا فه‌لاح

چنور قادري kurdistanmedia
ژنه‌ تێكۆشه‌ری‌ كورد، سوره‌یا فه‌لاح:

به‌شداریی‌ ژنان له‌ بواره‌ سیاسییه‌كاندا له‌ سیسته‌می‌ دیكتاتۆری‌‌و زۆرداریدا له‌گه‌ڵ‌ سیسته‌می‌ دێموكراتیكدا زۆر جیاوازه‌

١٧-٥-١٣٨٧

به شی یه که م

soraya__fallah_berkly08.jpg






له‌م دواییانه‌دا كۆنگره‌ی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كورد له‌ ئامریكای‌ باكوور، بیسته‌مین كۆنفرانسی‌ ساڵانه‌ی‌ خۆی‌ به‌رێوه‌ برد. به‌رێزتان یه‌كێك له‌ به‌شدارانی‌ ئه‌م كۆنفرانسه‌ بوون. سه‌ره‌تا پێمان خۆشه‌ له‌ سه‌ر نێوه‌رۆكی‌ ئه‌م كۆنفرانسه‌‌و بریاره‌كانی‌ به‌ كورتی‌ بۆمان بدوێن
؟
كونفرانسی‌ ساڵانه‌ی‌ كۆنگره‌یی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كورد له‌ ئامریكا ئه‌مساڵ‌ له‌ رۆژانی‌تا ١١ی١٠‌ مانگی‌ ئادار له‌ شاری‌ واشینگتۆن پێته‌ختی‌ وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی‌ ئامریكا به‌رێوه‌ چوو. ئه‌م كۆفرانسه‌ له‌ ژێر ناوی‌ رێگاچاره‌ی‌ دێموكراتیك بۆ مافی‌ چاره‌نووسی‌ كورد‌و به‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ ئالای‌ كوردستان له‌ شه‌قامێكی‌ نزیك كۆنگرێسی‌ ئامریكا ده‌ستی‌ پێ‌ كرد. به‌ دوای‌ ئه‌ودا په‌یامه‌كانی‌ میوانه‌كان خوێندرایه‌وه‌.

له‌ لایه‌ن PDKIه‌وه‌، كاك شه‌ریف بێهرووز، نوێنه‌ری‌ حیزب له‌ ئامریكا په‌یامی‌ پیرۆزبایی‌ سكرتێری‌ گشتیی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان، به‌رێز كاك مسته‌فا هیجریی‌ خوێنده‌وه‌ كه‌ ده‌قی‌ ئه‌و په‌یامه‌ به‌ زمانی‌ ئینگلیزیش پێشكه‌ش به‌ به‌شدارانی‌ كۆنفرانسه‌كه‌ كرا. لێره‌دا ده‌بێ‌ بڵێم كه‌ شاندی‌ حیزبی‌ دێموكرات به‌شدارییه‌كی‌ زۆر به‌رچاو‌و چالاكانه‌ی‌ له‌ هه‌موو دانیشتنه‌كانی‌ ئه‌م كۆنفرانسه‌دا هه‌بوو.

له‌ رۆژی‌ یه‌كه‌می‌ كار كۆنفرانسدا، دامه‌زرێنه‌رانی‌ كۆنگره‌ی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كورد له‌ ئامریكای‌ باكوور، بیره‌وه‌ریی‌و بۆچوونه‌كانیان به‌ بۆنه‌ی‌ 20 ساڵ‌ تێكۆشانی‌ كۆنگره‌یی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كوردیان ده‌ربڕی‌.
به‌ داوی‌ پێشكه‌ش كردنی‌ راپۆرتی‌ ساڵانه‌ی‌ كار‌و چالاكییه‌كانی‌ كۆنگره‌، له‌ لایه‌ن سه‌رۆكی‌ كۆنگره‌، دوكتوور سامان شالی‌، چه‌ند كۆڕ‌و سێمینار بۆ كه‌سایه‌تییه‌ سیاسی‌‌و ئاكادێمیسیه‌نه‌كانی‌ كورد‌و بیانیی‌ به‌شدار له‌ كۆنفرانسدا به‌رێوه‌ چوو. كۆره‌كان له‌ ژێر ناوه‌كانی‌: سیاسه‌تی‌ هه‌رێمه‌ كوردییه‌كان‌و سه‌ربه‌خۆیی‌ كوردستان، گیروگرفتی‌ كورده‌كان له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵات، دوا ئه‌نجام‌و ده‌رئه‌نجامه‌كانی‌ سه‌ربه‌خۆیی‌، گیروگرفته‌كانی‌ سه‌ر رێگای‌ گه‌نجانی‌ كورد له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵات، شارستانییه‌ت‌و كاریگه‌رییه‌كانی‌ له‌ سه‌ر مه‌سیحییه‌ت‌و كولتووری‌ رۆژهه‌ڵات.
له‌ دوایین به‌شی‌ كۆنفرانسه‌كه‌دا، راپۆرتی‌ كار‌و چالاكییه‌كانی‌ دوو كومیته‌یی‌ ژنان‌و كۆمیته‌ی‌ ئێران سه‌ر به‌ KNC، خرایه‌ به‌ر بۆچوونی‌ كۆنفرانس. دوكتوور ئازاد مورادیان به‌رپرسی‌ كۆمیته‌ی‌ ئێرانی‌ كۆنگره‌، دوایی‌ پێداچوونه‌وه‌ له‌ سه‌ر چۆنییه‌تی‌ پێكهاتنی‌ ئه‌م كۆمیته‌وه‌، باسی‌ له‌ ته‌وه‌ره‌كانی‌ سه‌ره‌كیی‌ پێكهاتنی‌ به‌ره‌ه‌ی‌ یه‌كگرتووی‌ كورد، به‌ره‌ی‌ ئۆپۆزیسیۆنی‌ ئێران له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵات، پێوه‌ندی‌ له‌گه‌ڵ‌ سیاسه‌تڤانانی‌ رۆژهه‌ڵات‌و ئامریكا، كۆسپ‌و ئاسته‌نگه‌كانی‌ گه‌یشتن به‌م ئامانجانه‌ی‌ خسته‌ به‌رچاوی‌ به‌شدارانی‌ كورده‌وه‌. منیش وه‌ك به‌رپرسی‌ كۆمیته‌ی‌ ژنان، ئاماژه‌م به‌ چالاكییه‌كانی‌ كۆمیته‌ی‌ ژنان له‌ ساڵی‌ رابردوودا كرد‌و رێژه‌ی‌ چالاكییه‌كان له‌ راپۆرته‌كه‌دا زۆر به‌رچاو بوون.
پێشكه‌ش كردنی‌ راپۆرتی‌ چالاكییه‌كانی‌ ده‌سته‌ی‌ به‌رێوه‌به‌ریی‌ KNC له‌ دوو ساڵی‌ رابردوو به‌شێكی‌ دیكه‌ی‌ كاره‌كانی‌ كۆنفرانس بوو. به‌شی‌ كۆتایی كۆنفراسیش، ده‌نگدان بۆ هه‌ڵبژاردنی‌ به‌رپرسان‌و به‌رێوه‌به‌رانی‌ كۆنگره‌ بۆ دوو ساڵی‌ داهاتوو بوو. 8 كه‌س وه‌ك ده‌سته‌ی‌ به‌رێوه‌ریی‌ هه‌ڵبژێران‌و ئه‌مساڵ‌ دوكتوور كرمانج گوندی‌ وه‌ك سه‌رۆكی‌ KNC هه‌لبَژێردرا. ئه‌مه‌ ته‌نیا كورته‌یه‌ك له‌ كار‌و باره‌كانی‌ پێوه‌ندیدار به‌ كۆنفرانسه‌كه‌ بوون.
ده‌كرێ‌ بزانین كه‌ چ هۆكارگه‌ڵێك بوونه‌ هۆی‌ گه‌شه‌سه‌ندن‌و ده‌ركه‌وتنی‌ كه‌سایه‌تیی‌یه‌كی‌ ژن وه‌ك سوره‌یا فه‌لاح له‌ نێو گۆره‌پانی‌ سیاسی‌‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ كوردستاندا؟
زۆر بۆم سه‌یر‌و سه‌مه‌ره‌یه‌ كاتێ‌ كه‌ ته‌ماشای‌ دواوه‌ ئه‌كه‌م‌و بیر له‌ ژیانی‌ رابردووم ئه‌كه‌م، ده‌بینم‌و ده‌رك ده‌كه‌م كه‌ چه‌نده‌ ده‌می‌ رانه‌بردووم‌و داهاتووم به‌ ده‌ستی‌ رابردوومه‌وه‌ دارێژاوه‌ یان كه‌ چه‌نده‌ بیر‌و تێڕوانینه‌كانم گه‌شه‌یان سه‌ندووه‌‌و یان كه‌ سنووری‌ به‌ ده‌وردا كێشراوه‌.
زۆر دڵڤه‌كه‌ره‌ كه‌ ده‌رك ده‌كه‌م چه‌نده‌ تێگه‌یشتووم له‌ خۆم‌و ناسینی‌ جیهانی‌ چه‌نده‌ له‌ مافه‌كانم‌و به‌رزخوازییه‌كانم له‌ نێوان تاقیكاری‌‌و رووداوه‌كان پێك هاتووه‌، سكی‌ دایكم، نیشتمانی‌ بێ‌ سجیل‌و بێ‌ ناسنامه‌م. نه‌ته‌وه‌ی‌ به‌ها كه‌م كراوم، ئه‌و جێگه‌ی‌ تێدا گه‌وره‌ بووم‌و شتی‌ تێدا فێر كراوم‌و ئه‌و كاتانه‌ی‌ وا له‌ سه‌ر جێگه‌ی‌ خۆمدا مات‌و وشكی‌ كردووم‌و چۆنیه‌تی‌ ئه‌مڕۆی‌ من‌و كێ‌ بوونی‌ منی‌ به‌یانی‌ روون‌و پێناسه‌ ده‌كات.
ئه‌مه‌ مێژوو‌و پێشینه‌ی‌ منه‌، سه‌ركه‌وتنم‌و خه‌مه‌كانی‌، پێ‌گه‌یشتن‌و له‌ ده‌ستدانم، هیوا‌و ویستی‌ ناته‌واو‌و دوور‌و درێژم، خه‌ون‌و ئاواتێك كه‌ له‌وه‌ ده‌چێ‌ هه‌رگیز ده‌ستی‌ به‌ سه‌ردا نه‌گیرابێت.
ئه‌و شته‌ی‌ هه‌ڵمبژارد‌و بۆ خوێندن له‌ زانكۆ، هه‌ر ئه‌و شته‌یه‌ كه‌ وه‌رگیرا‌و له‌ سه‌فه‌ری‌ ژیانمه‌. ناسینی‌ خۆم وه‌ك كوردێك، یه‌كێك له‌ چل میلیۆن مرۆڤ كه‌ نیشتمانێكی‌ نیه‌ كه‌ نێوی‌ بنێ‌ "ماڵ‌" كه‌ هێشتا مافی‌ قسه‌ كردن به‌ زمانی‌ شیرینی‌ دایكی‌ خۆی‌ نیه‌، شانسی‌ شایی‌ گێرانی‌ به‌ كولتوور‌و رابردووی‌ خۆی‌ نیه‌، رۆڵێكی‌ زۆر گه‌وره‌ی‌ له‌ چۆنیه‌تیی‌ به‌رهه‌مهاتنی‌ مندا‌و چۆنیه‌تی‌ به‌رده‌وامبوونی‌ من له‌ سه‌ر بیر‌و باوه‌ڕه‌كه‌م دانا.
له‌ زۆربه‌ی‌ كاته‌كاندا، مرۆڤ حه‌قی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ پێ‌ نه‌دراوه‌، له‌دایكبوون‌و لێدانێكی‌ توند له‌ كاتی‌ له‌دایكبوون، سزای‌ بێ‌تاوانی‌ كێشانی‌ ژیانێكی‌ پڕ له‌ زه‌خت‌و زوڵمی‌ زاڵم، ده‌ركردن له‌ وڵات‌و زیندانی‌كردن، به‌ڵام له‌ كاتێكه‌وه‌ مافی‌ هه‌ڵبژاردنم هه‌یه‌، ئه‌مه‌وێت ژیانم پێشكه‌ش به‌ گه‌شه‌سه‌ندن‌و په‌ره‌پێدان به‌ مافی‌ مرۆڤ‌و مافی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كورد‌و مافی‌ ژن‌و منداڵ‌ بكه‌م، فێر بم چۆن به‌شدار بم‌و به‌شداری‌ بكه‌م.
گه‌وره‌ بوون‌و پێگه‌یشتن له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌ك به‌ چه‌ند خۆشك‌و برا‌و هۆز‌و تایفه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌، قسه‌كردن به‌ زمانێك له‌ ماڵه‌وه‌‌و ناچار بوون به‌ زمانێكی‌ دیكه‌ له‌ قوتابخانه‌، گه‌وره‌بوون له‌ سه‌رده‌می‌ شه‌ڕ‌و تێكهه‌ڵچوون، ناسینی‌ ره‌نجی‌ زه‌حمه‌تكێشان، ناسینی‌ ترس‌و دیتنی‌ ئه‌و له‌ چاوی‌ منداڵیما‌و، منداڵانی‌ بێ‌گوناح‌و ترساو له‌ ژێر بۆمبارانی‌ دوژمن، گه‌وره‌ بوون له‌ نێو جیهانی‌ پڕ له‌ هه‌ستی‌ گه‌یشتن به‌ ئازادی‌ منی‌ بۆ خه‌بات‌و شه‌ڕ بۆ گۆڕانكاری‌ له‌ كۆمه‌ڵگادا په‌روه‌رده‌ كرد. له‌ چه‌پی‌ شۆرشگێره‌وه‌، ده‌ستم پێ‌ كرد‌و جۆش‌و خرۆشی‌ شۆڕشگێرانه‌م په‌روه‌رده‌ بوو، به‌ جیهانه‌وه‌ ده‌ستم پێ‌ كرد، گه‌یشتم به‌ ناسینی‌ كورپه‌ی‌ نیشتمان.
رێژه‌ی‌ ژنان له‌ نێو به‌ڕێوه‌به‌ری‌ رێكخراوه‌ سیاسی‌، كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان‌و هه‌روه‌ها حیزبه‌ كوردییه‌كاندا زۆر كه‌مڕه‌نگه‌‌و ئه‌مه‌ وه‌ك خاڵێكی‌ لاواز ده‌ژمێردرێت. له‌ نێو كۆنگره‌ی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كورددا، به‌شداری‌ ژنان له‌ چ ئاستێك دایه‌‌و ژنان چه‌نده‌ له‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ ئه‌م رێكخراوه‌دا رۆڵیان هه‌یه‌؟
له‌ نێو كۆنگره‌ی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كورددا، ژنان رۆڵێكی‌ به‌رچاویان هه‌یه‌، رێژه‌یان له‌ نێو كۆنگره‌دا زۆره‌، له‌ كۆمیته‌ی‌ ناوه‌ندیی‌ 2 كه‌س له‌ 8 كه‌سه‌كه‌ ژنین‌و له‌ ناو لێژنه‌كاندا ژنان به‌ زۆر‌و كه‌مه‌وه‌ به‌شدارن. ئه‌مساڵ‌ چوار ژنی‌ غه‌یره‌ كورد بۆ كار‌و باره‌كانی‌ كۆنگره‌ زۆر زه‌حمه‌تیان كێشابوو، خه‌ڵاتی‌ شانازیی‌ "Honoring Award"یان وه‌رگرت. هه‌روه‌ها لێژنه‌یه‌كی‌ جیاواز له‌ سه‌ر ژنان له‌ نێو كۆنگره‌دا هه‌یه‌ كه‌ ساڵی‌ رابردوو كۆنفرانسێكی‌ گه‌وره‌ی‌ نێونه‌ته‌وه‌یی‌ له‌ هه‌ولێری‌ پێته‌ختی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان پێك هێنا‌و كۆنفرانسه‌كه‌شی‌ پێشكه‌ش به‌ سوره‌یا سراجه‌دینی‌، ژنی‌ كوردی‌ تێكۆشه‌ری‌ نێو كۆنگره‌ی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كورد كرا كه‌ به‌داخه‌وه‌ كۆچی‌ دوایی‌ كردبوو. پێویستیمان به‌ به‌شداری‌ چالاكانه‌ی‌ ژنان له‌و لێژنه‌یه‌دا هه‌یه‌. ئه‌گه‌ر بڕێ‌ جار پیاوه‌كان زیاتر دیارن، له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌شداری‌ سیاسیی‌ ژنان له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كاندا كه‌مڕه‌نگه‌.
خاتوو سوره‌یا ، ئێوه‌ چۆن پێناسه‌ی‌ كاریگه‌رییه‌كانی‌ به‌شداری‌ ژنان له‌ بواره‌كان سیاسی‌، كۆمه‌ڵایه‌تی‌، ئابووری‌‌و فه‌رهه‌نگی‌‌و هتد... له‌ نێو كۆمه‌ڵگادا ده‌كه‌ن‌و ئه‌م پرسه‌ چه‌نده‌ گرینگ ده‌زانن؟
به‌شداریی‌ ژنان له‌ بواره‌ سیاسییه‌كاندا له‌ سیسته‌می‌ دیكتاتۆری‌‌و زۆرداریدا له‌گه‌ڵ‌ سیسته‌می‌ دێموكراتیكدا زۆر جیاوازه‌. له‌ سیستمی‌ دیكتاتۆریدا، بژاردنی‌ ڕاو‌و ده‌نگ بێ‌مانایه‌‌و تۆتالیتره‌كان پێویستیان به‌ مه‌شرووعییه‌ت له‌ نێو میلله‌تدا نیه‌، له‌ حالێكدا كه‌ مه‌شرووعییه‌تی‌ یه‌كه‌م له‌ شه‌رتی‌ مانه‌وه‌ی‌ سیستمی‌ سیاسیی‌ دێموكراتیكه‌. هه‌ر بۆیه‌ رێژه‌، ده‌نگ‌و ژماره‌ی‌ به‌شداریی‌ خه‌ڵك زۆر گرینگه‌. به‌و مانایه‌ كه‌ كاتی‌ هه‌ڵبژاردن‌و گۆڕانكاری‌ بۆ سه‌رۆكایه‌تی‌ حیزب‌ورێكخراوێك ده‌نگی‌ زیاتر سه‌ركه‌وتنه‌. بۆ ئه‌و ده‌نگ‌و ژمارانه‌ پێویستیان به‌ ته‌واوی‌ كۆمه‌ڵگایه‌، نه‌ نیوه‌ی‌ كۆمه‌ڵگا. به‌ پێچه‌وانه‌، له‌ سیستمی‌ دیكتاتۆریدا ژماره‌ی‌ به‌شداریی‌ ئه‌وان بۆ رووخاندن‌و گۆڕانكاری‌ بنه‌مایی‌ زۆر گرنگه‌. دیكتاتۆری‌ هۆشیاریش ئه‌توانێ‌ له‌ ژن‌و به‌شدار كردنی‌ ئه‌و كه‌ڵكی‌ گه‌وره‌ وه‌رگرێت. وه‌ك تێكشكاندنی‌ رێژیمی‌ پێشكه‌وتووی‌ ئالنده‌ به‌ به‌كارهێنان‌و پاره‌دان به‌ ژنانی‌ خۆفرۆش‌و سه‌رخستنی‌ رێژیمی‌ پینۆشه‌ له‌ شیلی‌ یان سه‌ركووتكردنی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ سیاسیی‌ ژنانی‌ ئێران به‌ ده‌ست ژنانی‌ مه‌زهه‌بی‌ چارشێوه‌ به‌سه‌ر.
له‌ بواری‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و ئابووری‌‌و كولتوورییه‌وه‌ من نه‌ ته‌نیا به‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ به‌ سه‌ر ئه‌م بروایه‌م كه‌ ئه‌گه‌ر عه‌رز خڕ (بازنه‌یی‌، گرد) نه‌بوایه‌، وه‌زعی‌ جووڵه‌‌و فۆنكسیۆنی‌ فیزیكی‌ له‌ ئه‌تمۆسفێردا وه‌ك ئێستا نه‌بوو، رێگای‌ كۆمه‌ڵگاش كاتێ‌ كه‌ به‌هۆی‌ فۆنكسیۆنی‌ ناته‌واویدا له‌سه‌ر‌و له‌وێ‌ بوونی‌ ژن هه‌یه‌، ئیتر كۆمه‌ڵگایه‌كی‌ خڕ (بازنه‌یی‌) به‌ فۆنكسیۆنی‌ عه‌رز له‌ ئه‌تمۆسفیه‌وه‌ نیه‌، به‌ڵكوو به‌هۆی‌ ئه‌زموونی‌ وڵاته‌ پێشكه‌وتووه‌كان له‌ سیستمی‌ ئابووریدا له‌ بازاڕی‌ كار‌و ئیشه‌ كه‌ پاره‌ی‌ تێدایه‌. له‌ هه‌ر كۆمه‌ڵگایه‌كدا ژنان زیاتر به‌شداریی‌ كار‌و پاره‌‌و دروستكردنن، ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ گه‌شه‌یه‌كی‌ زیاتری‌ كردوه‌، وه‌ك ولاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی‌ ئامریكا كه‌ ژنان به‌ رێژه‌یه‌كی‌ زۆر له‌ بازاری‌ ئیش‌و كاردان، وه‌ك وڵاته‌ ئورووپاییه‌كان‌و هتد...
ده‌گه‌رێینه‌وه‌ سه‌ر بزاڤ، ئێوه‌ چۆن پێناسه‌ی‌ بزاڤێكی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ ده‌كه‌ن. هه‌روه‌ها سوره‌یا فه‌لاح چۆن ده‌ڕوانێته‌ جیاوازییه‌كانی‌ نێوان بزاڤێكی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و بزاڤێكی‌ سیاسی‌؟
بزاڤی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ یان "Social Movement" چه‌شنێك له‌ چالاكی‌‌و كاریگه‌ری‌ كۆمه‌ڵی‌ له‌گه‌ڵه‌. ئه‌وان كۆمه‌ڵێكی‌ گه‌وره‌ن له‌ تاكه‌كان‌و رێكخراوه‌كان كه‌ له‌ سه‌ر كێشه‌یه‌كی‌ سیاسی‌ یا كۆمه‌ڵایه‌تیی‌ تایبه‌ت ئاماژه‌ ده‌كه‌ن. چه‌شنێك له‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ له‌ رۆژ نابێته‌ هۆی‌ فێربوون‌و سیستمی‌ په‌روه‌رده‌ له‌ سه‌ده‌ی‌ 19 به‌م لاوه‌ پێك هاتووه‌. ئازادیی‌ قسه‌‌و وتار، سیستمی‌ په‌روه‌رده‌‌و سه‌ربه‌خۆیی‌ ئابووری‌، به‌رگری‌ له‌ خه‌بات‌و له‌ ئاكامدا به‌رگری‌ له‌ بزاڤێكی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ له‌ رۆژئاوا‌و وڵاته‌ پێشكه‌وتووه‌كان كردووه‌.
به‌ڵام له‌ سه‌ده‌ی‌ ڕابردوودا، بزاڤی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ له‌ به‌رانبه‌ری‌ سیستمی‌ نیشته‌جێیی‌‌و كۆلۆنیالیسمی‌ رۆژئاوایی‌ "Westem Colonialism" پێك هاتووه‌، وه‌ك مائۆ مائۆ له‌ وڵاتی‌ كینیا. تیۆریگه‌لێكی‌ زۆر به‌ ده‌ستی‌ زانیارانی‌ زانستی‌ سیاسه‌ت‌و زانستی‌ سۆسیۆلۆژی‌ (كۆمه‌ڵناسی‌) هه‌یه‌ كه‌ شایانی‌ باسه‌ كه‌سێكی‌ وه‌ك چالز تیلی‌.
ئه‌و كارانه‌ی‌ كه‌ بزاڤی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ ده‌گێرێت:
1ــ كه‌مپین‌و هێرش (كه‌ ئه‌مڕۆ رێگه‌یه‌كی‌ ئاشتیخوازانه‌ی‌ هه‌یه‌). ئه‌مه‌ بزاوتێكی‌ به‌رده‌وام، رێكوپێك، كۆمه‌ڵی‌‌و هه‌ره‌وه‌زید‌و داخوازییه‌كان به‌رانبه‌ر به‌ كاربه‌ده‌ستانی‌ حكوومه‌ت.
2ــ كۆمه‌ڵی‌‌و یه‌كیه‌تیی‌ كاركه‌ره‌كان: وه‌ك چالاكێكی‌ سیاسی‌، خۆپێشاندان، پتیشن، میتینگ، كۆبوونه‌وه‌، هه‌نگ هه‌ڵبڕین له‌ میدیا‌و هتد... .
3ــ به‌شداران بۆ پیشاندانی‌ به‌نرخ بوون، یه‌كیه‌تیی‌، ژماره‌، رێژه‌‌و ئه‌رك خستنه‌ سه‌رشان یان له‌ لایه‌ن خۆیانه‌وه‌ یان كه‌ به‌ ده‌ستووری‌ بونیادێك به‌شداری‌ له‌ كه‌مپین ده‌كه‌ن.
ئه‌م بزاڤه‌ له‌ ئامریكا‌و ئینگلیس دروست كراوه‌، ئه‌ویش له‌ ده‌هه‌ی‌ یه‌كه‌می‌ سه‌ده‌ی‌ نۆزده‌ بوو به‌ دیارده‌یه‌كی‌ جیهانی‌. بزاڤی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ زۆر باسێكی‌ قووڵ‌‌و به‌نرخه‌‌و زۆر له‌ نزیكه‌وه‌ له‌گه‌ڵ‌ سیستمی‌ سیاسیی‌ دێموكراتیكدا له‌ پێوه‌ندیدا به‌ بزاڤی‌ سیاسی‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ له‌ سه‌ر كێشه‌یه‌كی‌ سیاسی‌ كار ده‌كات.
بزاڤێكی‌ سیاسی‌ له‌وانه‌یه‌ به‌ سه‌ر كێشه‌یه‌كی‌ سیاسی‌ یا به‌شێ‌ له‌ كێشه‌ سیاسییه‌كان رێك بخرێ‌. له‌ زۆربه‌ی‌ كاته‌كاندا پارتێك یان رێكخراوێك رێنوینیی‌ ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه‌ به‌ ده‌ست ده‌گرێت. بزاڤێكی‌ سیاسی‌ له‌ زانستی‌ سیاسه‌تدا ده‌بڕینی‌ خه‌بات‌و هه‌وڵ‌دانی‌ به‌كۆمه‌ڵ له‌ كۆمه‌ڵگایه‌كه‌ بۆ گه‌یشتن به‌ مافێكی‌ سیاسی‌ یا دۆزینه‌وه‌ی‌ جێگه‌ی‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتدا. ئه‌م بزاڤه‌ ئه‌توانێ‌ كه‌ له‌ هه‌رێمێكدا بێت‌و ئه‌توانێ‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ یان نێونه‌ته‌وه‌یی‌ بێت. زۆر جار ئاڵوگۆڕی‌ ده‌سه‌ڵات‌و حكوومه‌ته‌. وه‌ك بزاڤی مافی‌ مرۆڤایه‌تی‌، مافی‌ ژن، بزاڤ به‌رانبه‌ر به‌ شه‌ڕه‌ بۆ ئاشتیی‌، بزاڤی‌ كرێكاران‌و سۆسیالیسته‌كان. به‌م جۆره‌‌و پاش شیكردنه‌وه‌‌و ناسینی‌ هه‌ر دوو بزاڤ، ئه‌توانین بڵێین بزاڤی‌ سیاسی‌، بزاڤێكی‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌، به‌ڵام بزاڤی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ هه‌میشه‌ ناتوانێ‌ بزاڤێكی‌ سیاسی‌ بێت. له‌ جیهانی‌ دواهێشتراو‌و وڵاته‌ دیكتاتۆره‌كاندا، هه‌ر بزاڤێكی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ به‌ جۆرێك ئه‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ ئیش‌و كار‌و یاسا‌و سیاسه‌تی‌ ده‌سه‌ڵاتداران، به‌ڵام له‌ جیهانی‌ پێشكه‌وتوودا ئه‌م دوانه‌ زۆر جیاوان.
زۆر جار باس له‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ ژنانی‌ كورد ده‌بێ‌ له‌ قۆناغی‌ ئێستای‌ خه‌باتی‌ نه‌ته‌وایه‌تیدا هه‌موو هه‌وڵ‌‌و ته‌قه‌لای‌ خۆیان بۆ ئازادیی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌‌و رزگاریی‌ گه‌ل بده‌ن‌و پاش قۆناغی‌ رزگاریی‌ گه‌له‌كه‌مان، مافه‌كانیان ده‌سته‌به‌ر ده‌بێت. ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ لێدوانێكی‌ زۆری‌ خولقاندوه‌. ئێوه‌ وه‌ك ژنێكی‌ چالاكی‌ كورد بۆچوونتان له‌م بواره‌دا چیه‌؟
له‌ كوردستاندا هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك له‌ بزاڤێكی‌ فێمینیستی‌ به‌و مانایه‌ كه‌ له‌ وڵاته‌كانی‌ رۆژئاوادا هه‌یه‌، له‌ به‌رده‌ستدا نیه‌. چه‌وسانه‌وه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ سێبه‌ری‌ به‌ سه‌ر چه‌وسانه‌وه‌ی‌ ژێنده‌ری‌ ناوه‌. له‌ ساڵی‌ 1920 به‌م لاوه‌، كورد له‌ ژێر ژینۆساید‌و ئاسیمیلاسیۆنی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌‌و ڕماندا بووه‌، به‌تایبه‌ت له‌ توركیه‌، ئێران‌و سووریه‌ ئه‌م كاره‌ساته‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌‌و وشیاری‌ بزاڤی‌ فێمینیستی‌دا نه‌بووه‌. ژنان كاتێك ده‌رفه‌تی‌ به‌شداری‌ له‌ سیاسه‌تیان پێ‌ دراوه‌ كه‌ له‌ ژێر ئالای‌ خه‌باتی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌دا هه‌لگیراو‌و درووستكراو به‌ ده‌ست پیاوان بن.
زۆر له‌ رێكخراوه‌ سیاسییه‌كانی‌ كوردستان، به‌تایبه‌ت رێكخراوه‌ چینایه‌تییه‌كان وه‌ك حیزبه‌ ماركسیستی‌‌و شیوعیی‌یه‌كان هه‌موو چالاكی‌ كار كردنێكیان بۆ ژنان به‌ ناوی‌ خه‌باتی‌ چینایه‌تی‌‌و خه‌باتی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ تا گه‌یشتن به‌ سه‌ربه‌خۆیی‌ دوا خستووه‌. هه‌ر چییه‌ك هه‌یه‌، زیاتر دروستكراوی‌ تیۆری‌ گۆرانخوازه‌ تازه‌كانه‌ كه‌ به‌ ده‌ست ژنانی‌ چالاك‌و به‌شێك له‌ پیاوانی‌ خه‌باتگێڕی‌ مافی‌ مرۆڤ دروست كراوه‌ یا كورد یا ژن؟ باسێك كه‌ جاروبار له‌ لایه‌ن ئه‌و رێزدارانه‌ی‌ وا هێشتا رۆڵی‌ گه‌وره‌‌و گرنگی‌ ژن له‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ رزگاریخوازی‌ كورددا نابینن. ئه‌وانه‌ ئه‌و به‌شه‌ن وا دیارده‌كان ره‌ش یا سپی‌ ئه‌بینن. یا ئه‌م یان ئه‌و شتێكی‌ ناوه‌ڕاست نابینن. له‌وانه‌یه‌ ئه‌گه‌ر گرووپێك نه‌خۆشێكی‌ كۆمه‌ڵایه‌تییانه‌ یان نه‌خۆشێكی‌ جه‌سته‌یی‌ كار ده‌كه‌ن، به‌لایه‌وه‌ گرینگ نه‌بێت. ئه‌گه‌ر له‌ بواری‌ یاساییه‌وه‌ چاوی‌ لێ‌ بكه‌بن، 1ــ كورد بوون، به‌ستراو بوون به‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌تی‌‌و ناسنامه‌ییه‌‌و ژن بوون به‌ستراو بوون به‌ جێنده‌ری‌‌و ناسنامه‌ی‌ خه‌سته‌ییه‌. دوو باس ئه‌مڕۆ هه‌یه‌ 1-Kurdish Human Rights, 2- Women Human Rightsواته‌ مافی‌ مرۆیی‌ كورد‌و مافی‌ مرۆیی‌ ژن. ئه‌م دوو یاسایه‌ له‌ هیچ كوێدا كێشه‌ بۆ یه‌ك ساز ناكه‌ن. ژن نیوه‌ی‌ دیارده‌ یه‌كه‌مه‌كه‌یه‌‌و ناساندنی‌ مافی‌ ئه‌و ناساندنی‌ مافی‌ نیوه‌ی‌ دیارده‌ی‌ یه‌كه‌مه‌كه‌، كورد بێت. به‌ڵام چالاكی‌ له‌ سه‌ر مافی‌ كورد ناتوانێ‌ ته‌واوی‌ مافی‌ دیارده‌ی‌ دووهه‌م كه‌ ژنان بێت، بیناسێنێت. 2ــ له‌ لایه‌كی‌ دیكه‌وه‌ بڕێك كێشه‌‌و مه‌سه‌له‌ هه‌یه‌ كه‌ به‌ ژنان به‌ستراوه‌ته‌وه‌. هه‌ڵبه‌ت ته‌واوی‌ كۆمه‌ڵگا ئاكام‌و كاریگه‌ریی‌ هه‌یه‌. وه‌ك كێشه‌ی‌ خه‌ته‌نه‌ی‌ ژنان، منداڵبوون‌و ته‌ندرووستی‌ ژنان وه‌ك دیارده‌ی‌ خۆفرۆشی‌‌و خۆكوشتن‌و هتد... .
درێژه‌ی‌ هه‌یه

: چنوور قادری‌ kurdistanmedia
vokradio.com
وتووێژ له‌گه‌ڵ‌ خاتوو سوره‌یا فه‌لاح (به‌شی‌ دووهه‌م‌و كۆتایی‌)

31-05-1387

ههڤپه‌یڤین: چنوور قادری‌
soraya_fallah08.jpgبێگومان به‌ڕێزتان ئاگاداری‌ بارودۆخی‌ ژنان‌و بزووتنه‌ی‌ مافخوازی‌ ژنان له‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستانن، سه‌ره‌ڕای‌ زه‌خت‌و گۆشارێكی‌ زۆر‌و بێ‌راده‌ی‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ بۆ سه‌ر ژنان‌و چین‌و توێژه‌كانی‌ دیكه‌ی‌ كۆمه‌ڵگا، به‌ڵام ژنان ئێستا خاوه‌نی‌ ده‌یان هێز‌و رێكخراوی‌ ناده‌وله‌تی‌‌و مه‌ده‌نین‌و هه‌ر چه‌ند ئاسته‌نگ‌و به‌ربه‌ستی‌ زۆریان هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ خه‌بات‌و تێكۆشان رانه‌وه‌ستاون، ئێوه‌ به‌ گشتی‌ بارودۆخه‌كه‌ له‌م پارچه‌یه‌ی‌ كوردستاندا چۆن ده‌بینن؟
ئه‌م خه‌بات‌و تێكۆشانه‌ له‌ چه‌ند بواره‌وه‌ جێگه‌ی‌ لێوردبوونه‌وه‌‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌، كاتێكی‌ زۆره‌ له‌گه‌ڵ‌ نووسه‌ران‌و زانایانی‌ رۆژهه‌ڵاتناس له‌ سه‌ر پرۆژه‌ی‌ ئێران‌و ژنی‌ كورد به‌ دوای‌ دۆزینه‌وه‌ی‌ وه‌ڵامی‌ ئه‌م پرسیاره‌وه‌م كه‌ ئایا كاتی‌ ئه‌وه‌ گه‌یشتووه‌ كه‌ ژن له‌ ئێران‌و به‌تایبه‌ت له‌ كوردستاندا ئه‌یه‌وێت نیزامی‌ پێشوو بخاته‌ لاوه‌‌و نیزامی‌ یه‌كسانی‌ جێگر بكات؟ ئایا بزاڤی‌ فێمینیستی‌ به‌ڕاده‌یه‌كی‌ پێویست دروست بووه‌؟ ئایا ژن هه‌نگاوی‌ پێشكه‌وتووتری‌ له‌ پیاو هه‌ڵگرتووه‌‌و ئه‌چێته‌ پێش؟‌و هتد... وه‌ڵامی‌ چه‌ند پرسیارم ئه‌رێیه‌‌و وه‌ڵامی‌ چه‌ندیان نه‌رێ‌.

به‌ڕای‌ من ئه‌م بارودۆخه‌ له‌م پارچه‌ی‌ كوردستاندا به‌ خێرایی‌یه‌كی‌ دیاركراو ئه‌چێته‌ پێش‌و هه‌وراز‌و نشێوێكی‌ زۆر به‌خۆیه‌وه‌ ئه‌بینێت، به‌ڵام له‌ رێگه‌یه‌كی‌ دێموكراتیك‌و خه‌ڵكیدا. پلۆرالیسمێكی‌ زۆری‌ تێدایه‌‌و تیاشدا ده‌بێت كه‌ خۆ په‌ره‌ستی‌ به‌ مه‌به‌ستی‌ تاكایه‌تی‌ به‌كار بهێنرێت. به‌ڵام زۆر پێشكه‌وتووه‌‌و خه‌ریكی‌ دۆزینه‌وه‌ی‌ ئایدنتیتی‌ خۆیه‌تی‌. من پێم وایه‌ كاتێك كه‌ ژن توانی‌ له‌ هه‌رێمێكی‌ ژێرده‌ست‌و له‌ ژێر یاسای‌ نایه‌كسان‌و ره‌گه‌زخوازدا كار‌و چالاكی‌ به‌رده‌وام به‌ڕێوه‌ ببات، به‌ره‌و ئه‌وه‌ ده‌ڕوات كه‌ ئیتر به‌ زوڵم‌و زۆر‌و توندوتیژی‌ قایل نه‌بێت‌و به‌رانبه‌ری‌ راوه‌ستێ‌.

بزووتنه‌وه‌ی‌ ژنانی‌ كورد له‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان بۆ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ رۆڵی‌ سه‌ره‌كیی‌ خۆی‌ له‌ نێوخۆ‌و ده‌ره‌وه‌دا بگێڕێت‌و چالاك‌و ئه‌كتیڤتر بێت، ده‌بێ‌ چ هه‌نگاوگه‌لێك هه‌ڵبگرێت؟
من له‌ ناو زۆر له‌ پرسیاره‌كانی‌ دیكه‌دا وه‌ڵامی‌ ئه‌وه‌م داوه‌ته‌وه‌، به‌ڵام به‌ كورتی‌ ئه‌توانم به‌ چه‌ند مه‌سه‌له‌كه‌ ئێستا له‌ بزاڤی‌ جیهانیی‌ ژنان بۆ گه‌شه‌سه‌ندن هه‌یه‌، ئاماژه‌ بكه‌م:
1ــ پلانی‌ پێكهێنانی‌ "Linkage"‌و پێوه‌ندی‌ له‌گه‌ڵ‌ رێكخراوه‌كانی‌ دیكه‌.
2ــ پلانی‌ كار له‌ سه‌ر "Business Leadrship"، واته‌ رێبه‌رایه‌تیی‌ ئابووری‌.
3ــ پلانی‌ فێر كردن‌و فێر بوون كه‌ كارێكی‌ سه‌ره‌تایی‌‌و بنه‌ڕه‌تیی‌ كولتوورییه‌.
4ــ پلانی‌ به‌شداری‌ له‌ بزاڤه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا كه‌ هه‌موویان به‌ جۆرێك ئه‌گه‌ڕێنه‌وه‌ سه‌ر بارودۆخی‌ سیاسی‌ له‌ ئێران، وه‌ك كه‌مپه‌ینی‌ راوه‌ستانی‌ به‌ردباران بۆ هه‌میشه‌ (Stop Stoning Forever) یان كه‌مپه‌ینی‌ یه‌ك میلیۆن واژۆ بۆ به‌رابه‌ری‌ (One Million Signature For Equality).
خۆكوژی‌‌و خۆسووتاندنی‌ ژنانی‌ له‌ هه‌موو پارچه‌كانی‌ كوردستان‌و به‌تایبه‌ت له‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان بۆته‌ دیاره‌یه‌كی‌ باو‌و رۆژانه‌ گوێ‌بیستی‌ هه‌واڵی‌ دڵته‌زێنی‌ خۆكوژی‌ یان خۆسووتاندنی‌ یه‌ك یان چه‌ند كچ یان ژنی‌ كوردین. هۆكاره‌كان چین‌و رێگاچاره‌ی‌ بنه‌ڕه‌تی‌ بۆ بنبڕكردنی‌ ئه‌م دیارده‌یه‌ چین؟
ئه‌م دیارده‌یه‌ ئه‌شێ‌ له‌ چه‌ند روانگه‌وه‌ له‌به‌رچاو بگیردرێت.
1ــ یاسا: هه‌لوێستێكی‌ كونسێرواتیڤ‌و یاسای‌ ده‌ست‌و پێگیری‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌، نه‌بوونی‌ پشتگیرییه‌كی‌ یاسایی‌ بۆ ژنان، كه‌ ژنانی‌ توێژی‌ بنده‌ست لێی‌ بێ‌خه‌به‌رن یان كه‌ به‌ شتێكی‌ ئاسایی‌ داده‌نێن. هه‌روه‌ها نابێ‌ رۆڵی‌ ئایین له‌ كۆمه‌ڵگا له‌ بیر به‌رینه‌وه‌. ئایین له‌ ئێراندا كه‌ درووستكه‌ری‌ یاساكان بووه‌‌و زۆربه‌ی‌ یاساش به‌رانبه‌ر به‌ یه‌كسانیی‌ ژن‌و پیاو راوه‌ستاوه‌. ژن به‌ هاووڵاتیی‌ ده‌ره‌جه‌ دووهه‌م داده‌نێت‌و له‌ كاتی‌ شه‌ڕ‌و كێشه‌ی‌ بنه‌ماڵه‌ی‌ له‌ مه‌حكه‌مه‌ له‌ ژن به‌رگری‌ ناكات.
2ــ رۆڵی‌ ده‌سه‌ڵات: له‌به‌رچاوگرتنی‌ گوشار‌و زوڵمی‌ زیاتری‌ پاش هاتنه‌ سه‌ر كاری‌ سه‌رۆك كۆماری‌ تازه‌ی‌ كۆماری‌ ئیسلامی، ئه‌حمه‌دی‌ نه‌ژاد بوونی‌ توند‌و تیژی‌ زۆر زیاتره‌‌و كۆنسێرواتیڤتر بوونی‌ كۆمه‌ڵگا به‌هۆی‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ ئایین‌و مه‌زهه‌به‌. شێوه‌ی‌ ئه‌حمه‌دی‌نه‌ژاد میكانیزمێكه‌ له‌ به‌رانبه‌ر سیستمی‌ پیاوسالاردا. بۆ ساپۆرتی‌ ئه‌م بواره‌ ده‌توانم ئیشاره‌ به‌ راپۆرتی‌ رێكخراوی‌ مافی‌ مرۆڤی‌ كوردستان (RMMK) به‌ سه‌رۆكایه‌تیی‌ كاك محه‌ممه‌د سدیقی‌ كه‌بوودوه‌ند‌و رێكخراوی‌ ژنانی‌ كورد بۆ به‌رگریی‌ له‌ ئاشتیی‌‌و مافی‌ مرۆڤ (AKWPPRMR) بكه‌م كه‌ ته‌نیا له‌ 9 مانگدا، 150 ژن له‌ پارێزگای‌ ئازه‌ربایجانی‌ رۆژئاوا كه‌ كورد تێدا ده‌ژین، ده‌ستیان داوه‌ته‌ خۆكوژی‌ داوه‌‌و زیاتریان خۆیان خستۆته‌ نێو ئاور.
3ــ رۆڵی‌ كۆمه‌ڵگا: له‌ لێكۆلینه‌وه‌دا ئه‌م ژنان ده‌كه‌م به‌ دوو به‌ش: به‌شی‌ زۆرینه‌‌و به‌شی‌ كه‌مینه‌.
به‌شی‌ زۆرینه‌: زیاتر یان گه‌نج بوون‌و ته‌مه‌نیان له‌ نێو 14 تا 30 ساڵدا بووه‌ یان خوێنده‌وارییان نه‌بووه‌ یان كه‌م خوێنه‌وار بوون‌و ژنانی‌ چینی‌ بنده‌ست بوون. له‌ وتووێژ له‌گه‌ڵ‌ ئه‌و ژنانه‌ی‌ رزگاریان بووه‌، له‌م كاره‌ساته‌، زیاتریان له‌ توندو تیژی‌ ماڵه‌وه‌، زۆر‌و زوڵمی یه‌كێك یان گشت بنه‌ماڵه‌كه‌، نه‌یه‌كسانیی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌، نه‌بوونی‌ هیوا‌و ئاواتێك بۆ داهاتوو ده‌ره‌جه‌ی‌ سه‌ره‌وه‌ی‌ نیگه‌رانی‌‌و خه‌م‌و ترس ناو لێی‌ ئه‌به‌ن.
له‌ بڕێك له‌ كاته‌كاندا به‌ هۆی‌ نه‌بوونی‌ خوێنده‌واری‌ كه‌ ئه‌ویش خۆی‌ هۆیه‌كی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ هه‌یه‌، ژن تووشی‌ گیر‌و گرفتێك بووه‌‌و پاشان ده‌ستی‌ داوه‌ته‌ خۆكوژی‌، بۆ نموونه‌ ژنێك به‌ هۆی‌ نه‌بوونی‌ خوێنده‌واری‌ مۆڵه‌ت‌و ئیجازه‌ی‌ ژن هێنانی‌ مێرده‌كه‌ی‌ واژۆ كرد. پاشان كه‌ زانی‌ چی‌ كردووه‌، خۆی‌ سووتاندن.
فۆرم‌و شێوه‌ی‌ هاوبه‌ش له‌ توندو تیژی‌ خێزانی‌‌و ناوخۆیی‌ وه‌كوو به‌ زۆر به‌ شوودانی‌ كچ، لێدان، نه‌بوونی‌ سه‌ربه‌خۆیی‌ له‌ بواری‌ ئابوورییه‌وه‌، نه‌هێشتن بۆ رۆیشتن بۆ فێرگه‌ ‌و زانستگه‌. كه‌میی‌ پاره‌ی‌ كاری‌ كرێكاری‌، توند‌و تیژی‌ له‌ سێكسدا، داگیر كردنی‌ جینسی‌ (تجاوز به‌ عنف) ئارامیی‌ له‌ ژیانی‌ زۆر له‌ ژنان هه‌ڵگرتووه‌.
به‌شی‌ كه‌مینه‌: ژنی‌ خوێنه‌وار، له‌م ساڵانه‌دا، پاش ساڵی‌ 2000، ژنانی‌ كورد له‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان رۆڵێكی‌ دیكه‌یان له‌ كۆمه‌ڵگادا گرته‌ به‌ر. بڕێكی‌ زۆر له‌ ژنان چوونه‌ بازاڕی‌ كار‌و به‌شێكی‌ زۆریش تێكه‌ڵی‌ كاری‌ رۆشنبیریی‌ وه‌ك شێعر‌و ژۆرنالیسم‌و فیلم دروستكردن‌و مۆسیقا. له‌ لایه‌كی‌ دیكه‌وه‌، یاسا ره‌گه‌زخوازییه‌كانی‌ ئێران به‌رانبه‌ر به‌ ژن، توند‌و تیژی‌ سیستمی‌ پیاو سالاری به‌رانبه‌ر به‌ ژن‌و چه‌مك‌و بیرۆكه‌ی‌ ئه‌خلاقیی‌ گشتیی‌‌و تاكه‌كه‌سی‌، به‌تایبه‌ت به‌رانبه‌ر به‌ ژن زۆر ژنی‌ ناچار به‌ كوشتنی‌ خۆیان كرد. زیاتریان له‌ رێگه‌ی‌ ئازار‌و زه‌خت به‌رانبه‌ر به‌ جه‌سته‌ی‌ خۆیانن وه‌ك سووتاندن.
له‌ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی‌ له‌ روانگه‌ی‌ ده‌روونناسییه‌وه‌ ئه‌توانم هه‌روه‌ك باسم كرد، ژنێك به‌و كاره‌ په‌یامێكی‌ تری‌ بۆ كۆمه‌ڵگا‌و بۆ بنه‌ماڵه‌كه‌ی‌ هه‌یه‌. ناسینی‌ ئیپیدیمیك بوونی‌ ئه‌و رووداوانه‌ به‌ دوای‌ یه‌كدا زۆر گرینگه‌. له‌وانه‌یه‌ ده‌شێت وه‌ك نه‌خۆشییه‌كی‌ كۆمه‌ڵگا ته‌ماشای‌ بكرێت، یان ئاسان دۆزینه‌وه‌ی‌ شتێك وه‌ك نه‌وت كه‌ خۆیان بسووتێنن، یا فێر بوون له‌ یه‌كترین‌و په‌یدا كردنی‌ ئازایه‌تی‌ بۆ راكردن‌و ده‌رچوون له‌ خه‌فه‌تی‌ گه‌وره‌یه‌، كه‌ چاره‌سه‌ر كردنه‌كه‌ی‌ نازانن.
ئه‌مه‌ میكانیزمێكی‌ مه‌نفی‌‌و نه‌رێنییه‌. وه‌ك قیژه‌یه‌ك به‌رانبه‌ر به‌ خراپی‌‌و نه‌ناسینی‌ كه‌مترین خه‌تای یاسایی‌‌و نه‌بوونی‌ به‌رانبه‌ری‌.
پ: له‌ جیهاندا یه‌كێك له‌ مه‌سه‌له‌ سه‌ره‌كییه‌كان، مه‌سه‌له‌ی‌ ژنانه‌. ئێمه‌ی‌ كوردیش ده‌بێ‌ خۆمان له‌گه‌ڵ‌ ئه‌م نۆرمه‌ جیهانی‌یه‌ رێك بخه‌ین‌و بۆ ئه‌م ره‌وته‌ كار بكه‌ین. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ ئه‌ركی‌ زۆر گران‌و به‌رپرسانه‌ ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر شانی‌ بنه‌ماڵه‌كان، خوێندنگاكان‌و كۆمه‌ڵگا‌و له‌ لایه‌كی‌ دیكه‌وه‌ تاك (چ ژن‌و چ پیاو). ئه‌و ئه‌ركانه‌ چین‌و ده‌بێ‌ چ بكه‌ین؟
ژنان له‌ زۆر له‌ وڵاته‌كاندا پیشانیان داوه‌ كه‌ ده‌توانن رۆڵێكی‌ گه‌وره‌یان له‌ سه‌ره‌كیی‌ كردنی‌ پرسی‌ خۆیان هه‌بێت. هه‌روه‌ها ژنی‌ كوردیش رۆڵێكی‌ زۆری‌ له‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ سیاسی‌‌و نه‌ته‌وه‌یی‌ كورددا هه‌بووه‌. ئه‌مه‌ش چ به‌ پێشمه‌رگه‌ بوون یان له‌گه‌ڵ‌ پێشمه‌رگه‌ بوون بووه‌‌و چ به‌ به‌شداریی‌ سیاسی‌ كه‌ چه‌كی‌ تێدا نه‌بووه‌. به‌ڵام بڕوای‌ زۆربه‌ی‌ ئێمه‌ جیا كردنه‌وه‌ی‌ سیاسه‌ت جێنده‌ر ده‌ربهێنرێت، به‌شێك له‌ كێشه‌ یه‌كسه‌ره‌ كردنی‌ مه‌سه‌له‌ی‌ ژن به‌رهه‌م دێت. من له‌ سه‌ر ئه‌م بروایه‌م كه‌ مه‌سه‌له‌ی‌ ژن له‌ كوردستان پرسێكی‌ سیاسیی‌یه‌، ژنان له‌م ئه‌ركه‌دا گرنگترین ئه‌ركیان هه‌یه‌. ژن ئه‌شێ‌ بۆ ژن كار بكات، ئه‌و به‌شه‌ له‌ ژنان كه‌ به‌ هۆی‌ خوێندكاری‌‌و فێربوونه‌وه‌ به‌شداریی‌ پرسی‌ ژنانه‌، به‌ هۆی‌ چه‌وساوه‌یی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و ئابوورییه‌وه‌ كاتی‌ فێربوون مافه‌ ره‌واكانیان نه‌بووه‌. فێر بكات، موماره‌سه‌ی‌ ئازادی‌‌وئازادی‌ ویستن‌و ئازادانه‌ فێر كردن، له‌م رێگایه‌دا زۆر جار به‌ هۆی‌ ترسێكی‌ زۆر كه‌ له‌ ژندا به‌رانبه‌ر به‌ به‌شداریی‌ له‌ كۆمه‌ڵگادا‌و ده‌نگ هه‌ڵبڕین دروست كراوه‌، له‌وانه‌یه‌ ژن پێویستی‌ به‌ یارمه‌تی‌ بێت.
به‌شی‌ دووهه‌م بۆ ده‌ركه‌وتن‌و پیشاندانی‌ ئه‌م به‌شدارییه‌ به‌ ده‌ست كۆمه‌ڵگایه‌، ئه‌شێ‌ به‌شداری‌ كردنیان به‌رچاو بخرێت‌و رۆڵی‌ ژن ئه‌شێ‌ وه‌ك هاوشانی‌ پیاو دیاری‌ بكرێت. رۆڵی‌ پیاو زۆر رۆڵێكی‌ تایبه‌تییه‌. من ساڵی‌ رابردووش له‌ ... كۆنفرانسه‌كه‌ كه‌ زۆر له‌ سه‌ر به‌شداریی‌ پیاو له‌ پرسی‌ ژن پێداگریم كردبوو (Mens Participation in Women). له‌ به‌شه‌كانی‌ كوردستان خه‌ڵك بیر‌وبڕوای‌ ئایینییان هه‌یه‌‌و پیاوان نه‌یانتوانیوه‌ به‌رانبه‌ری‌‌و یه‌كسانیی‌ نێوان ژن‌و پیاو وه‌ك خاڵێكی‌ سه‌ره‌كی‌ له‌ ژیاندا قبووڵ‌ بكه‌ن. له‌و كاته‌دایه‌ كه‌ ژن له‌ نێو بنه‌ماڵه‌كه‌ یا ده‌توانێ‌ ئازادانه‌ به‌شداری‌ له‌ كاری‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌، كولتووری‌‌و سیاسی‌ بكات. له‌ زۆر له‌ كۆمه‌ڵگاكاندا مافی‌ مافێكه‌ كه‌ پیاو له‌... خۆیدا ده‌بینێت‌و مافی‌ كار بۆ ژنان ئه‌شێ‌ له‌ لایه‌ن پیاوانه‌وه‌ ده‌رچێ‌! هه‌ر بۆیه‌ یارمه‌تیی‌ پیاوان وه‌ك مێرد‌و برا پێویسته‌. هه‌روه‌ها له‌ بواری‌ ده‌روونناسییه‌وه‌، له‌ ده‌ستدانی‌ هه‌رێمی‌ "Territoty" ده‌سه‌ڵاتداریان له‌ ناو بنه‌مه‌ڵه‌یه‌. به‌ڵام هۆشیاری‌ له‌ چالاكی‌ له‌ لایه‌ن خه‌باتگێڕانه‌وه‌ ئه‌مه‌ ده‌گۆ

http://www.kurdistanmedia.com/kurdi/scl/file/94.php

Monday, July 07, 2008

Wto wej legel VOA

سـوره‌یا فه‌لاح باس له‌ كۆنفرانسی ڕاوێژگای لێـكۆڵینه‌وه‌ی ژنانی ئێران له‌ كالیفۆرنیا ده‌كات

07/07/2008

ده‌قی وتووێژه‌كه‌ 949KB - دابگره (Real) audio clip
ده‌قی وتووێژه‌كه‌ 949KB - گوێبگره (Real) audio clip

Suraya Falah

سـوره‌یا فه‌لاح

ڕاوێژگای لێـكۆڵینه‌وه‌ی ژنانی ئێران
Iranian woman research Foundationنۆزده‌هه‌مین كۆنفرانسی خۆی له‌ 3 ی مانگی حه‌وته‌وه‌ له‌ شـاری سـان فرانسـیسكۆی ئه‌یاله‌تی كالیفۆرنیا ده‌سـتپـێـكردووه‌.

بۆ زانینی مه‌به‌ست و ئامانجه‌كانی ئه‌م كۆنفرانسه‌ هاوكارمان سه‌ڵاحی پـیرۆتی وتووێـژی له‌گه‌ڵ سـوره‌یا فه‌لاح سه‌رۆكی كۆمیته‌ی مافه‌كانی ژنان له‌ ئه‌مریكا باكور سـازكردووه‌.

ده‌توانن گوێـبیـستی ده‌قی وتووێـژه‌كه‌ بن له‌ ڕێـگه‌ی كلـیـكـكردنی ئه‌و فایله‌ ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه‌، ماوه‌كه‌ی 6 خوله‌كه‌.

emailme.gif ئه‌‌م ڕاپۆرته ئیمه‌یڵ بكه
printerfriendly.gif بۆ چاپكردن

Monday, June 30, 2008

Jany Diylan interview with Soraya Fallah

سوره‌یا فه‌لاح ده‌رباره‌ی كۆنفرانسێـكی تایبه‌ت به‌ مافه‌كانی مرۆڤ ده‌دوێت

30/06/2008

ده‌قی گفتوگۆكه‌ 1.03MB - دابگره (Real) audio clip
ده‌قی گفتوگۆكه‌ 1.03MB - گوێبگره (Real) audio clip

Sureya Falah

سوره‌یا فه‌لاح

له‌م ڕۆژانه‌ كۆنفرانسێـكی تایبه‌ت به‌ مافه‌كانی مرۆڤ له‌ ئیاله‌تی كالیفۆرنیا به‌ڕێوه‌ده‌چێت.

له‌و باره‌یه‌وه‌ هاوكارمان جانی دیلان گفتوگۆیه‌كی له‌گه‌ڵ سوره‌یا فه‌لاح پـسـپۆر له‌ بواری كاروباره‌كانی ڕامیاری نێونه‌ته‌وه‌یی و بزاڤگه‌ری مافه‌كانی مرۆڤ له‌ ئێران و كوردسـتان سـازكردووه‌.

ده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی گفتوگۆكه‌ بن له‌ ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله‌ ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه‌، ماوه‌كه‌ی 6:50 خوله‌كه‌.

emailme.gif ئه‌‌م ڕاپۆرته ئیمه‌یڵ بكه
printerfriendly.gif بۆ چاپكردن

Tuesday, June 10, 2008

Wto wej Legel VOA sebaret be mafekani mrov le Eran

سوره‌یا فه‌لاح باس له‌ پـێشـێلـكاریـیه‌كانی دژ به‌ مافه‌كانی مرۆڤ له‌ ئێراندا ده‌كات

10/06/2008

ده‌قی وتووێژه‌كه‌ 734KB - دابگره (Real) audio clip
ده‌قی وتووێژه‌كه‌ 734KB - گوێبگره (Real) audio clip

سه‌باره‌ت به‌ ڕه‌وشی مافه‌كانی مرۆڤ له‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی ڕژێمی ئیسلامی ئێران

Sureya Falah

سوره‌یا فه‌لاح

هاوكارمان سه‌ڵاحی پـیرۆتی وتووێژێـكی له‌گه‌ڵ سوره‌یا فه‌لاح سه‌رۆكی لیژنه‌ی ژنانی كورد بۆ مافه‌كانی مرۆڤ له‌ باكوری ئه‌مریكا سـازكردووه‌.

خاتوون سوریا ده‌ڵێت چه‌وسـاندنه‌وه‌ و سه‌ركوتكردن دژی هه‌موو لایه‌ك له‌ ئێراندا ئه‌نجام ده‌درێت، بۆیه‌ داوا له‌ ڕێـكخراوه‌كانی مافی مرۆڤ له‌ ئێران و جیهاندا ده‌كات له‌و كه‌مپـینانه‌ به‌شـداری بكه‌ن كه‌ تیایدا داكۆكی له‌ مافه‌كانی مرۆڤ له‌ ئێراندا ده‌كرێت.

ده‌توانن گوێـبیـستی ده‌قی وتووێـژه‌كه‌ بن له‌ ڕێـگه‌ی كلـیـكـكردنی ئه‌و فایله‌ ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه‌، ماوه‌كه‌ی 4:42 خوله‌كه‌.

emailme.gif ئه‌‌م ڕاپۆرته ئیمه‌یڵ بكه
printerfriendly.gif بۆ چاپكردن

Monday, March 03, 2008

Wto wej legel VOA

سـوره‌یا فه‌لاح باس له‌ 52 هه‌مینی كۆنگره‌ی كۆمسـیۆنی تایبه‌ت به‌ ڕه‌وشی ژنان ده‌كات

28/02/2008

ده‌قی گفتوگۆكه‌ 971KB - دابگره (Real) audio clip
ده‌قی گفتوگۆكه‌ 971KB - گوێبگره (Real) audio clip

كۆمسـیۆنی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان بۆ ڕه‌وشی ژنان له‌ جیهان
The_Commission_on_the_Status_of_Women

له‌ 25 ی مانگی دووه‌وه‌ كۆنگره‌ی 52 هه‌مینی خۆی به‌ به‌شـداری نزیكه‌ی 5600 ڕێـكخراوی سڤیلی له‌ نیویۆرك ده‌سـتی به‌ كاره‌كانی كردووه‌ و بڕیاره‌ تا 7 ی مانگی سێ به‌رده‌وامبێت.

بابه‌ته‌ سه‌ره‌كیـیه‌كانی كۆنگره‌كه‌ تایبه‌ت ده‌بێت به‌ ته‌رخانكردنی دارایی بۆ به‌

Suraya Falah

سـوره‌یا فه‌لاح

یه‌كسـانیكردنی ژنان و پـیاوان و هه‌روه‌ها هه‌وڵدان بۆ به‌ تواناكردنی ژنان له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا.

خانم سوره‌یا فه‌لاح شـاره‌زای بواری په‌یوه‌ندیـیه‌ نێونه‌ته‌وه‌یـیه‌كان و به‌رگری له‌ مافی ژنان پـێده‌چێت تاكه‌ ژنی كوردبێت له‌و كۆنگره‌یه‌دا به‌شـداری بكات، وه‌ له‌ گفتوگۆیه‌كدا له‌گه‌ڵ هاوكارمان جانی دیلان ده‌ڵێت جێی داخه‌ هه‌زاران ژن له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا به‌شـداریـیان له‌و كۆنگره‌یه‌دا كردووه‌ و ئه‌وه‌ چه‌ند ڕۆژێـكه‌ له‌ نێوانیاندا ده‌گه‌ڕێم تاكو ژنێـكی تری كورد ببینم نه‌مدیوه‌.

ده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی گفتوگۆكه‌ بن له‌ ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله‌ ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه‌، ماوه‌كه‌ی 6:15 خوله‌كه‌.

Friday, February 29, 2008

Komisioni veze'i Jnan le netewe yek grtwekan

سـوره‌یا فه‌لاح باس له‌ 52 هه‌مینی كۆنگره‌ی كۆمسـیۆنی تایبه‌ت به‌ ڕه‌وشی ژنان ده‌كات

28/02/2008

ده‌قی گفتوگۆكه‌ 971KB - دابگره (Real) audio clip
ده‌قی گفتوگۆكه‌ 971KB - گوێبگره (Real) audio clip

كۆمسـیۆنی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان بۆ ڕه‌وشی ژنان له‌ جیهان
The_Commission_on_the_Status_of_Women

له‌ 25 ی مانگی دووه‌وه‌ كۆنگره‌ی 52 هه‌مینی خۆی به‌ به‌شـداری نزیكه‌ی 5600 ڕێـكخراوی سڤیلی له‌ نیویۆرك ده‌سـتی به‌ كاره‌كانی كردووه‌ و بڕیاره‌ تا 7 ی مانگی سێ به‌رده‌وامبێت.

بابه‌ته‌ سه‌ره‌كیـیه‌كانی كۆنگره‌كه‌ تایبه‌ت ده‌بێت به‌ ته‌رخانكردنی دارایی بۆ به‌

Suraya Falah

سـوره‌یا فه‌لاح

یه‌كسـانیكردنی ژنان و پـیاوان و هه‌روه‌ها هه‌وڵدان بۆ به‌ تواناكردنی ژنان له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا.

خانم سوره‌یا فه‌لاح شـاره‌زای بواری په‌یوه‌ندیـیه‌ نێونه‌ته‌وه‌یـیه‌كان و به‌رگری له‌ مافی ژنان پـێده‌چێت تاكه‌ ژنی كوردبێت له‌و كۆنگره‌یه‌دا به‌شـداری بكات، وه‌ له‌ گفتوگۆیه‌كدا له‌گه‌ڵ هاوكارمان جانی دیلان ده‌ڵێت جێی داخه‌ هه‌زاران ژن له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا به‌شـداریـیان له‌و كۆنگره‌یه‌دا كردووه‌ و ئه‌وه‌ چه‌ند ڕۆژێـكه‌ له‌ نێوانیاندا ده‌گه‌ڕێم تاكو ژنێـكی تری كورد ببینم نه‌مدیوه‌.

ده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی گفتوگۆكه‌ بن له‌ ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله‌ ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه‌، ماوه‌كه‌ی 6:15 خوله‌كه‌.

emailme.gif ئه‌‌م ڕاپۆرته ئیمه‌یڵ بكه
printerfriendly.gif بۆ چاپكردن

Saturday, February 16, 2008

VOA

تێـڕوانینی جیاجیا سه‌باره‌ت به‌ له‌تبوونی هه‌ردوو لایه‌نه‌‌ سه‌ره‌كیـیه‌كه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردسـتان – به‌شی دووهه‌م و كۆتایی
له لایه‌‌ن به‌ڵێن ساڵح
16/02/2008

ده‌قی به‌رنامه‌كه‌ 1.81MB - دابگره (Real) audio clip
ده‌قی به‌رنامه‌كه‌ 1.81MB - گوێبگره (Real) audio clip

بۆ ئه‌م ئه‌ڵقه‌یه‌ی پانۆراما به‌شی دووهه‌م و كۆتایی گفتوگۆكه‌مان له‌سه‌ر له‌تبوونه‌كانی نێو دوو لایه‌نه‌ سه‌ره‌كیـیه‌كه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردسـتان، واته‌ حزبی دیموكراتی كوردسـتانی ئێران و كۆمه‌ڵه‌ی شـۆڕشـگێڕی زه‌حمه‌تكێشـانی كوردسـتان پـێشـكه‌ش ده‌كه‌ین.

له‌ ئه‌ڵقه‌ی پـێشـوودا هه‌ریه‌ك له‌ ئه‌ندامه‌ باڵاكانی ئه‌و دوو لایه‌نه‌ ڕاوبۆچوونی خۆیانیان دا له‌سه‌ر كێشـه‌كانی له‌تبوون.

عه‌بدوڵـڵای حه‌سه‌ن زاده‌ ئاماژه‌ی به‌وه‌ كرد لایه‌نه‌كه‌ی به‌رامبه‌ری به‌ هه‌ڵه‌ له‌ دیموكراسی گه‌یشتوون و ئاماژه‌ی به‌وه‌ش كرد دیموكراسی ئه‌وه‌ نیـیه‌ زۆرینه‌ مافی كه‌مینه‌ بخوات. مه‌سه‌له‌ی ئه‌گه‌ری یه‌كـگرتنه‌وه‌شی به‌سـته‌وه‌ به‌ چۆنێتی بیركردنه‌وه‌.
Abdulle Muhtedi & Umer Eilxanizade

عومه‌ری ئیلخانی زاده‌ (ڕاست) ، عه‌بدوڵـڵای موهته‌دی

عه‌بدوڵـڵای موهته‌دیش له‌ لای كۆمه‌ڵه‌ باسی له‌وه‌ بۆ كردین هیچ ناكۆكیـیه‌كی سـیاسیـیانه‌ و ئایدیۆلۆژیانه‌ نه‌بۆته‌ مایه‌ی له‌تبوونی كۆمه‌ڵه‌، له‌ ده‌مێـكدا عومه‌ری ئیلخانی زاده‌ هۆكانی له‌تبوونی كۆمه‌ڵه‌ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ ژماره‌یه‌ك جیاوازی.

عه‌لی مێهرپه‌ره‌وه‌ریش، كه‌ له‌ دوای له‌تبوونی حزبی دیموكراتی كوردسـتانی ئێرانه‌وه‌ وازی له‌ پـۆسـتی سـیاسی ناو حزبه‌كه‌ی هێنا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا باسی له‌وه‌ بۆ كردین له‌تبوون چ ده‌ردێـكی تاڵه‌، به‌ڵام چۆنێتی بیركردنه‌وه‌شی كرده‌ پـێوانه‌یه‌ك بۆ هه‌ر هیچ نه‌بێت كه‌مكردنه‌وه‌ی جیاوازیـیه‌كان.

به‌ لای زۆر كه‌سه‌وه‌ كه‌ هه‌واڵی ئه‌م له‌تبوونانه‌یان ده‌بیست دووچاری واق وڕمان ده‌هاتن و ده‌یانپـرسی " ئه‌رێ كه‌ی كاتی ئه‌م جۆره‌ هه‌نگاوانه‌یه‌؟"

ده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی به‌رنامه‌كه‌ بن له‌ ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله‌ ده‌نگیـیه‌ی سه‌ره‌وه‌، ماوه‌كه‌ی 12 خوله‌كه‌.

Tuesday, January 01, 2008

Interview with VOA/له لایه‌‌ن جانی دیلان

سووره‌یا فه‌لاح باس له‌ ڕووداوه‌ گرنگه‌كانی سـاڵی 2007 ی ئێران ده‌كات

30/12/2007

ده‌قی گفتوگۆكه - دابه‌زێنه audio clip
گوێبگره له‌ ده‌قی گفتوگۆكه audio clip

سه‌باره‌ت به‌ ڕووداوه‌ گرنگه‌كانی سـاڵی 2007 له‌ ئێران خانم سووره‌یا فه‌لاح، شـاره‌زا و

Iran

ڕاوێـژكار له‌ بواری یاسـای نێونه‌ته‌وه‌یـیدا له‌ گفتوگۆیه‌كدا له‌گه‌ڵ هاوكارمان جانی دیلان ده‌ڵێت سه‌رۆكی ئێرانی مه‌حمود ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد به‌ڵێنه‌كانی ئابوری به‌جێ نه‌گه‌یاندووه‌، وه‌ ئازادی له‌و وڵاته‌دا نیـیه‌ و زۆر كه‌سـان به‌هۆی دید و بۆچوونه‌كانیانه‌وه‌ كه‌وتوونه‌ته‌ زیندان، وه‌ نه‌ته‌وه‌ جیاوازه‌كانی ئێران له‌ مافه‌ بناغه‌یی‌یه‌كانیان زه‌وت كراون.

ده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی گفتوگۆكه‌ بن له‌ ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله‌ ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه‌، ماوه‌كه‌ی 15:43 خوله‌كه‌.

Thursday, December 27, 2007

Interview




پارێزەر سورەیا فەلاح سەرۆكی لیژنەی مافەكانی ژنی كورد لە باكووری ئەمەریكا بۆ گوڵان خاتوو سورەیا فەلاح كە ئێستا سەرۆكی لیژنەی مافەكانی ژنی كوردە لە باكووری ئەمەریكا(knc)، هەروەها چالاكگەرێكی كۆمەڵگایە و هەوڵدەدات بۆ پشتگیری مافەكانی مرۆڤ و ئازادكردنی زیندانە سیاسییەكان لە ئێران.
سورەیا لە كوردستانی رۆژهەڵات لە نێو بنەماڵەیەكی شۆڕشگێڕ هاتۆتە دنیاوە، هەر بۆیە زۆر بە گەنجی تێكەڵاوی بزوتنەوەی رزگاریخوازی كوردستان بووە و پاشان چۆتە ئەمەریكا.
پارێزەر سورەیا فەلاح هەڵگری بڕوانامەی ماستەرە لە یاسا و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان، چەند كتێبێكی نووسیوە و ئێستا تۆژەرە لە ئامۆژگای دیراساتی سیاسەت و نێودەوڵەتی (IPIS)، و چەندین جاریش راوێژكار و ئەندامی چالاكی رێكخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی و خاچی سووری نێودەوڵەتی بووە.
وەك چالاكگەریكیش لە بواری داكۆكی كردن لە مافی ژنی كورد، رێكخەری چەندین كۆنفرانس و بەشداریشی لە زۆربەی كۆنفرانسەكانی ژنانی كورد كردووە/ مارتی 2007 یەكێك بووە لە بەشداربووانی كۆنفرانسی داكوكیكردن لە مافی ئافرەتان لە هەولێر، بۆ قسەكردن لەسەر رۆڵی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەتایبەتی كە رێزدار نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی حكومەت زۆر بە راشكاوی هەڵوێستی حكومەتی كوردستان بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ئافرەتان پیشاندا، گوڵان پەیوەندی بە پارێزەر سورەیا فەلاح كرد و بەرێزی بەمجۆرە رای خۆی بۆ گوڵان، دەربڕی.

هەنگاوێكی گەورە بۆ سنووردانان بۆ توندوتیژی دژی ئافرەتان
دەسەڵات یان حكومەت رۆڵی كاریگەر و بەرچاو لە رێكخستنەوەی بونیادی كۆمەڵگا و پیادەكردنی یەكسانی دەگێڕێت،، هەڵوێستی نێچیرڤان بارزانی كە لە وتاری مەراسیمی خەڵاتی ژنپارێزی ئاماژەی پێكرد، رەنگدانەوەی هەڵوێستی حكومەتی هەرێمی كوردستانە بۆ بەرنگاربوونەوەی دیاردەی توندوتیژی كە دژ بە ژنان پیادە دەكرێت، سەبارەت بەم هەڵوێستە بوێرانەی سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان خاتوو سورەیا فەلاح بەمجۆرە رای خۆی بۆ گوڵان دەربڕی:
(ئەم هەڵوێستەی رێزدار نێچیرڤان بارزانی هەنگاوێكی گەورەیە بۆ ئەوەی بتوانرێت لە هەرێمی كوردستاندا سنورێك بۆ توندوتیژی دژی ئافرەتان دابنرێت، لەبەر ئەوەی دیاردەی پیادەكردنی توندوتیژی دژی ئافرەتان دیاردەیەكی زەقی ناو یاساكانی پێشووی عێراق بووە، هەندێك لەو توندوتیژییانەی كە لە دژی ئافرەت پیادە دەكرێت یاساكانی پێشووی عێراق پشتگیریان لێكردووە، هەر بۆیە ئەم دیاردەیە رەگ و ریشەی لەو ناو كۆمەڵگەی كوردستاندا داكوتیوە و كارێكی ئاسان نییە لە ریشە هەڵكێشانی.
لە حكومەتی هەرێمی كوردستاندا كۆمەڵێك هەنگاوی گرنگ بۆ كەمكردنەوەی توندوتیژی دژی ژنان هەڵگیراوە و هەوڵدراوە ئەو یاسایانە هەموار بكرێت كە رێگە بە پیادەكردنی توندوتیژی دژی ژنان دەدەن، كەلتووری كۆمەڵگای كوردستان كەلتوورێكە رێز لە مافی ئافرەت دەگرێت، بەڵام ئەم كەلتوورەش وەك تەواوی كوردستان شێوێنراوە، هەر بۆیە پێویستی بە هەوڵێكی گەورەیە بۆ ئەوەی رێكخرێتەوە، لە بەر ئەوەی نەریتێكە ، بۆ كۆمەڵگای ئێمە نامۆیە، كۆمەڵگەی ئێمە رێزی ئافرەت دەگرێت، بەڵام دەبینن ئێستا كاتێك ئافرەت هەڵەیەك دەكات، یان ئەوەی پیاو بە هەڵەی دادەنێت، دەبینن پیاوەكە ئەو مافە بەخۆی دەدات ژنەكە بكوژێت، هەر بۆیە چارەسەری ئەم جۆرە كێشانە و بەرەنگاری ئەو نەریتەی هاتۆتە ناو كۆمەڵگەكەمان پێویستی بە هەڵوێستی راشكاوانەی حكومەت هەیە و كاتێك نێچیرڤان بارزانیش ئەم هەنگاوە هەڵدەگرێت، ئەوە هەنگاوێكی گەورەیە.
دوای كوشتنی دوعا بۆ یەكەمجار باسی كۆمەڵگەی ئێمە كرا
سەبارەت بە قێزەوەنی ئەو دیاردەیە كە بە چ ئاستێك سیمای كۆمەڵگەی كوردستان لەسەر ئاستی جیهان ناشیرین دەكات سورەیا فەلاح رای خۆی دەربڕی:
(گەلێك جار و لە گەلێك بۆنەدا لە كوردستان جەختكراوەتەوە سەر ئەوەی كە دەبێت دیاردەی توندوتیژی دژی ئافرەت رابگیرێت، تەنانەت رێزدار نێچیرڤان بارزانیش چەندین جاری دیكەش تەئكیدی لەسەر ئەم مەسەلەیە كردۆتەوە، من لێرەدا دەخوازم راشكاوانە ئاماژە بە كوشتنی دوعا بكەم لە كوردستان، حەز دەكەم ئەوە بڵێم كە تا چەند ئەم رووداوە رووی كۆمەڵگەی كوردستان لەسەر ئاستی جیهان ناشیرین كرد، لەبەر ئەوەی كوشتنی دوعا دەنگدانەوەیەكی گەورەی هەبوو، ئەو دەنگدانەوەیە رووی دواكەوتوویی كۆمەڵگەی ئێمەی پیشانی جیهاندا و یەكەمجار بوو بەو شێوەیە باسی كۆمەڵگەی ئێمە بكرێت.
ئەوانەی لە ئەوروپاشن لەم كەلتوورە رزگاریان نەبووە
لە درێژەی قسەكانیدا و سەبارەت بەریشەیی ئەم نەریتە ناشیرینە لە كۆمەڵگەی ئێمەدا، سورەیا ئاماژەی بەوە كرد، كە ریشەكێش كردنی ئەم دیاردەیە پێویستی بە ئیرادەیەكی بەهێز هەیە، خەڵك هەیە ماوەی زیاتر لە 14 ساڵ لە ئەوروپا ژیاوە، كەچی لە ئەوروپا ژن دەكوژێت، یان گەنجێك لە ئەوروپاوە دێتەوە و لە كوردستان ژن دەكوژێت، بۆیە هەڵوێستی حكومەتی هەرێمی كوردستان زۆر گرنگە كە بتوانێت هەڵوێستێكی راشكاوانە و بوێرانەی هەبێت و بەرامبەر ئەم دیاردەیە رابوەستێت، لەبەر ئەوەی كاتێك كەسێك ژنێك دەكوژێت كێ دەتوانێت ئەو بكوژە وەك بكوژێكی بە ئەنقەست بناسێنێ، ئەگەر حكومەت یاسایەكی نەبێت بۆ ناساندنی وەك بكوژی مرۆڤێك و ئەنجامدەری تاوانێكی بە ئەنقەست، هەر بۆیە زۆر جێگای خۆشحالیە كە دەبینرێت لە كوردستان عێراقدا هەوڵدەدرێت تاوانی كوشتنی ئافرەت وەك تاوانی كوشتنی بە ئەنقەست سەیر بكرێت و ئەنجامدەری تاوانەكە وەك تاوانباری تاوانی كوشتنی بە ئەنقەست سزا بدرێت.
دەبێت پیاو هاریكاری ژن بێت بۆ لابردنی ئەو زوڵمە
كاتێك باسی پیادەكردنی توندوتیژی دەكرێت، حەتمەن ئەوەی توندوتیژی دژی ژنان پیادە دەكات تاكی پیاوە، بەڵام مەرجیش نییە هەموو پیاوان لەگەڵ پیادەكردنی توندوتیژی بن دژی ژنان و، بۆیە دەكرێت پیاوانیش هاوكاری ژنان بن بۆ بەرنگاربوونەوەی ئەم توندوتیژیە، دەربارەی هاوكاری پیاوان لەم مەسەلەیەدا لەگەڵ ئافرەت، سورەیا گوتی:
(10 ساڵ پێش ئێستا یونسكۆ كونگرەیەكی لەسەر ژنان گرێدا، لەم كونفرانسەدا ئاماژە بەوەكرا كە دەبێت ئافرەت خۆی هەوڵبدات دژی توندوتیژی رابوەستێت و هەروەها دەشێت ئەم كارەش بە هاوكاری پیاو بكات لە بەر ئەوەی پیاویش نیوەكەی دیكەی كۆمەڵە.
من لەم راستییەدا هەموو پیاوان بە دژی ژن نازانم یان هەموو پیاوان وا نابینم كە پشتگیری لە توندوتیژی دژی ئافرەتان بكەن، بەڵكو پیاوێكی زۆر دژی توندوتیژی ئافرەتان رادەوەستن و هاوكاری ئەم پیاوانەش
لەم بوارەدا زۆر گرنگە، لەبەر ئەوەی ئەگەر پیاو پشتگیری ئافرەت نەكات بۆ رووبەڕووبوونەوەی توندووتیژی و رێگرتن لە كوشتنی ژن، ئەوا ئافرەت بە تەنیا ناتوانێت، ئەگەر پیاوان پشتگیری ئافرەت نەبن بۆ قەدەغەكردنی خەتەنەی ئافرەتان ئەوا ئافرەت بەتەنیا ناتوانێت، ئەمەش لەبەر ئەوەیە لە ناو كۆمەڵگە پیاو لە ئافرەت بەهێزترن و لەناو دامودەزگاكانی دەوڵەتیشدا بڕیار بەدەستی پیاوە.
لە هەرێمی كوردستاندا ئەوەی جێگای خۆشحاڵیە رێژەی ئەو پیاوانەی پشتگیری لە مافی ژنان دەكەن زۆرن، ئێستا ئافرەت ئەندامی پەرلەمانی كوردستانە هەروەها ئافرەت وەزیرە، رێگە بە چالاكی ئافرەتان دەدرێت و بیروڕای خۆیان لەگەڵ پیاوان ئاڵوێر دەكەن، لە هەمووشیان گرنگتر هەڵوێستەكانی بەڕێز نێچیرڤان بارزانییە كە بەردەوام جەخت لەسەر ئەم مەسەلەیە دەكاتەوە و پشتگیری لە مافی ژنان دەكات، هەر بۆیە ئەم مەسەلەیە لە دەوڵەتی هەرێمی كوردستاندا بەو ئاستە گەورە نییە، جێگەی خۆشحاڵییە كە یاساكانی گۆڕاون و هەروەها بیروڕای ئەوەشیان هەیە هەنگاوی گەورەتر هەڵبگرن، ئێستا حكومەتی كوردستان لە هەوڵی ئەوەدایە مەسەلەی كوشتنی ژن وەك تاوانێكی ئابڕوبەر بناسێت، بكوژی ژن وەك قاتڵ بناسێت و هیچ جیاوازیەكی نەبێت لەگەڵ ئەوكەسەی پیاوەێكی كوشتبێت، ئەمە بە هەنگاوێكی هێجگار گرنگ دادنرێت.
فێربوونی رێزگرتن لە یاسا لە پەروەردەوە دەست پێدەكات
بۆ ئەوەی ئەم كەلتورە ئابڕوبەرە بگۆڕین بە كەلتورێكی سەردەمیانە و گەڕانەوە بۆ رەسانەیانی كۆمەڵگەی كوردستان كە هەموو كات لە هەوڵی ئەوەدابووە رێز لە ئافرەت بگیرێت و مافەكانی بۆ دابین بكات پێویستمان بە پرۆسەیەكە كە دەبێت جارێكی دیكە لە ریشەوە ئەو كەلتوورە نامۆیەی دزەی كردۆتە كۆمەڵگەی كوردستان دەربهێنرێت سەبارەت بەم هەنگاوانە خاتوو سورەیا گوتی:
(زۆر جارگوێمان لەوە دەبێت هەندێك پیاو دەڵێن من ئەو ژنە دەكوژم ئینجا هەرچییەك دەبێت باببێت) ئەم قسەیە پشت ئەستووریە بەو نەریتەی لە كۆمەڵگادا رەگی داكوتیووە و دڵنیاشە یاساكان مەسەلەی بكوژی بە ئەنقەستی لەگەڵ ناكەن و ئەگەر سزاشی بدەن سزایەكی سووك دەدەن، بۆیە پێویستە ئەم پشت ئەستوورییەی پیاوان نەهێڵرێت و یاسایەك هەبێت كە وەك بكوژی بە ئەنقەست سزای بدات، هەروەك چۆن ئێستا ئەم یاسایە لە ئەمەریكا و ئەوروپا پیادە دەكرێت، كە ئەم یاسایە پیادەكرا حەتمەن پیادەكەی دەگاتە قەناعەت كە ئەم رەفتارەی هەڵەیە و نابێت بیكات. هەربۆ نموونە ئێستا لە ئەوروپا و لە ئەمەریكاش، ئەگەر ژن یا پیاو دەستدرێژی بكەنە سەریەك، ئەو جا مەرج نییە هەر پیاو توندووتیژی بەكار بهێنێت، جاری وای هەیە ژنیش توندووتیژی بەكار دەهێنێت، هەركامیان تەلەفۆن بۆ پۆلیس بكات، پۆلیس ئەوكەسە راپێچی زیندان دەكات كە دەستدرێژی كردۆتە سەر بەرامبەرەكەی، یان باوكێك توندووتیژی دژی كچەكەی پیادە بكات، باوكەكە دەبرێتە بەردەمی دادگا و سزای دەدرێت، بۆیە پێویستە لە كورستانیشدا یاسایەك هەبێت بەو جۆرە مامەڵە لەگەڵ توندووتیژی بكات.
لە هەندێك شوێن كۆرپەی ناوسكی دایك كوڕ بێت یان كچ جیاوازی هەیە
هەر سەبارەت بە جیاوازی نێوان رەگەزی نیرومێ و تێڕوانینی كۆمەڵگا بۆ زاڵكردنی پیاو بەسەر ئافرەتدا خاتوو سورەیا گوتی:
(كەلتوری كۆمەڵگەی كوردەواری جیاوازی لە نێوان رەگەزی نێرومێ ناكات و لە كەلتوری رەسەنی كوردەواریدا ئافرەت ئازادە، بەڵام چەندین كەلتووری دیكە بەهۆی شەڕ و شۆڕ و داگیركارییەوە هاتۆتە ناو كۆمەڵگەی ئێمە و ریشەی داكوتاوە، بەداخەوە هەندێك لە كەلتوورە بەناوی ئیسلام بەسەر ئێمەیاندا سەپاندووە كە لەوانەیە بەهەڵە تەفسیری ئیسلامیان بۆ كردبین من ئەوەیان نازانم، بەڵام لە كوردستاندا مەسەلەی سەرەكی ئێمە مەسەلەیەكی نەتەوەیی بووە و ئیسلام بە جوانترین شێوە وەریگێڕاوە و هەر بۆیە بێجگە لە ئیسلام ئاینەكانی دیكەش لە كوردستاندا بوونیان هەرماوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا كەلتوری بێگانە تێكەڵاوی كەلتووری ئێمە بووە و پیان گووتین بەپێی ئیسلام بۆتان هەیە ژن بكوژن، هەروەها ئیسلام ژن بە نیوە حسابی دەكات، ژن حەق و حقوقی پیاوە، وەك هەر كەلوپەتیكی دیكە كە پیاو خاوەنداریەتی دەكات. ئافرەت لە ماف و میراتدا شێوەی پیاو وەردەگرێت، تەنانەت ئەگەر ژنێكی سكپر بكوژرێت بەهەر هۆیەك بێت، ئەگەر زانرا كۆرپەكە كچە ئەوا جۆرێك»دیە»وەردەگرێت و ئەگەر زانرا كوڕە دووبەرابەر»دیە»وەردەگرێت. خەریكە هەموو ئەمانەمان بەناوی ئیسلامەوە بەسەردا دەسەپێنێ، كە هەموو ئەمانەش زەمینەخۆشكەرن بۆ پیادەكردنی زیاتری توندووتیژی دژی ئافرەتان
بۆ ئەوەی ناوی میللەتەكەمان نەزڕێت دەبێت پشتگیری هەڵوێستەكەی نێچیرڤان بارزانی بكەین
كە نەریتی توندووتیژی دژی ئافرەت و دیاردەی ژن كوشتن بەناوی ناموس پارێزییەوە نەریتی كۆمەڵگەی ئێمە نەبێت و لەڕێی داگیركارییەوە بەسەرماندا سەپێنرابێت، كەواتە نێچیرڤان بارزانی هەوڵی ئەوەدەدات كە رەسەنایەتی كۆمەڵگەی كوردستان بگرێتەوە و ئەو دیاردە نامۆیە ریشەكێش بكرێت كە خۆی خزاندۆتە ناو كۆمەڵگەی ئێمە، لەم حاڵەتەدا حكومەتی كوردستان پێویستی بە پشتگیری تەواوی خەڵكی كوردستانە بۆ ئەوەی ئەم هەنگاوەی سەركەوتوو بێت دەربارەی ئەم پرسە پارێزە و سورەیا فەلاح بەمجۆرە رای خۆی خستەڕوو:
(من حەز دەكەم دیسان لەم فاكتەرە دەست پێ بكەم، بۆ یەكەمجار كە ناوی كورد هات بەوەی بۆدواوە دەگەڕێتەوە، ئەوكاتە بوو كە دوعا لە كوردستان كوژراو دەنگیدایەوە، زۆر كەس گەیشتنە ئەو قەناعەتە كۆمەڵگەی كوردستان كۆمەڵگەیەكی دواكەوتووە، ئەمە لە كاتێكدا چەندین ساڵ بوو هەموو هەوڵی خەڵكی كوردستان بۆ ئەوە بوو كە بە جیهان بڵێین كۆمەڵگەی هەرێمی كوردستانی عێراق هەنگاو بەرەوپێشەوە هەڵدەگرێت و رێگەی خۆی دۆزیوەتەوە، بەڵام ئەو رووداوەی دوعا خەریك بوو ئەو هەموو هەوڵە بەفیڕۆ بدات، هەر بۆیە زۆر گرنگە ئاگاداری ئەوە بین كاتێك ژنێك بەناوی نامووس پارێزی لە كوردستان دەكوژرێت، تا چەند سیمای كۆمەڵگەی كوردستان لەبەرچاوی خەڵك ناشیرین دەبێت هەر بۆیە كاتێك سەرۆكی حكومەتی كوردستان راشكاوانە هەوڵدەدات ئەم دیاردەیە رابگرێت و لەلایەن ژنانی كوردستانەوە پشتگیری لێدەكرێت ئەمە مەسەلەیەكی هێجگار گەورەیە و دەبێت هەموومان پشگیری لێ بكەین بۆ ئەوەی ئەم دیاردەیە لە كۆمەڵگەی ئێمەدا نەبێت، هەروەها پێویستە لەسەر هەموو ئاستەكان بەتایبەتی پەروەردە كە لە قۆناخی منداڵیەوە فێر بكرێن كە ئەو كەلتوورە كەلتووری ئێمە نییە، هەروەها لەسەر ئاستی دەزگاكانی راگەیاندنیشی دەبێت ئەم مەسەلەیە بایەخێكی گرنگی پێ بدرێت و ئێمە هەڵمەتێك بۆ هۆشیاركردنەوەی زیاتر و بەگژداچوونەوەی ئەو دیاردە ترسناكە.

Saturday, May 19, 2007

Kurdish women Right committee Press Release on Du's Aswad's honor killing




The Kurdish National Congress of North America

P.O. Box 1663 P.O. Box 43098 P.O. Box 545
Lake Forest, CA Mississauga, ONT Millersville, MD
92630 USA L5B 4A7 CANADA 21108 USA
Tel/Fax: 949-583-1417 Tel: 905-306-7300 Tel: 410-350-4301
www.kncna.org

PRESS RELEASE

For years Kurdish women have been the victims of outrageous, intolerable, and inhuman acts of violence in the name of honor. Unfortunately these crimes against humanity have risen dramatically in the last few years due to the weakness of law enforcement agencies.

We are saddened and shocked to hear about the 17 year- old girl Du’a Khali Aswad from Mosel who is from a Yazidi family. Mrs. Aswad was killed in most barbaric manner in early April by eight men of her family in front of law enforcement officials, who reportedly made no move to stop this violent act.

Although this is out of the region of KRG authority we urge the KRG to detain all those people responsible for the stoning of Du’a and bring them to Justice and to find powerful mechanisms for preventing future abuses and tribal settlement in honor killing cases.

We hope that the public will understand that honor killing is not just a family issue; this violence is a concern for the whole society. The community in Kurdistan, as any civilized community, should set its norms and take its measures to stop violence against women.

We call upon all women’s rights organizations, human rights organizations, members of Kurdish Parliament, all political parties, and individuals to raise their voices against these barbaric acts.

We are also urging pro-women organizations and human rights organizations to send support letters to press for halting any crime in the name of honor.

The Kurdish women’s committee of the KNC is calling upon activists to unite against honor killings.


Soraya Fallah
Chair of Women Right Committee, KNCNA

For more information please email: knc@kurdishnationalcongress.org or soraya@vokradio.com
and visit www.kncna.org

Resolution for Kurdish women conference Kurdish version

kwc_kurdish.pdf

Monday, June 12, 2006

Kcheki kurd wek Nazenin

گیانی‌ نازه‌نین مه‌هاباد له‌ سێداره‌دان رزگار بكه‌ن
نوره‌دین وه‌یسی‌
نازه‌نین مه‌هاباد كچه‌ كوردێكی‌ هه‌ژده‌ ساڵه‌ی‌ نیشته‌جێی‌ شاری‌ كه‌ره‌جی‌ ئێرانه‌،له‌مارسی‌ 2005 خۆی‌ وسومه‌ییه‌ی‌ خوشكه‌زای‌ ته‌مه‌ن ّژی‌ كردنه‌كه‌دا، نازه‌نین به‌ چه‌قۆیه‌ك كه‌له‌ناو جانتاكه‌ی‌ هه‌ڵیگرتبوو داكۆكی له‌ خۆی‌ وخوشكه‌زاكه‌ی‌ ده‌كاو دوو له‌ ده‌ستدرێژیكه‌ره‌كان ده‌داته‌ به‌رچه‌قۆو له‌ ئه‌نجامدا یه‌كێكیان ده‌كوژرێت، نازه‌نین ئه‌گه‌رچی‌ ته‌نها مه‌به‌ستی‌ خۆ رزگاركردن بووه‌ له‌ ده‌ستدرێژیكه‌ره‌كان و نیازی‌ 17 ساڵ بووه‌، كه‌چی‌ له‌سه‌ره‌تای‌ ئه‌مساڵدا دادگا بڕیاری‌ له‌سێداره‌دانیدا!
(نازه‌نین ئه‌فشین)یش كه‌كچێكی‌ جوان وده‌نگخۆشی‌ ئێرانی‌ نیشته‌جێی‌ شاری‌ ڤانكوڤه‌ری‌ كه‌نه‌دایه‌وساڵی‌ 2003 به‌ شاجوانی‌ كه‌نه‌دا هه‌ڵبژێردرا،هه‌ركه‌ئاگاداری‌ كه‌یسی‌ نازه‌نین مه‌هاباد ده‌بێت،زۆر كاری‌ تێده‌كات و به‌ سوود وه‌رگرتن له‌ نێوبانگی‌ خۆی‌ ده‌ستی‌ به‌ كه‌مپێنێكی‌ رزگار كردنی‌ گیانی‌ Lloyd Axworthy )) ، ئه‌ندامی‌ په‌رله‌مانی‌ كه‌نه‌دا خاتوو بلیندا سترۆناچ Belinda Stronach ))، رێكخراوی‌ ئه‌منیستی‌ ئینته‌رناشناڵ و رێكخراوی‌ دژی‌ له‌ سێداره‌دان كه‌باره‌گاكه‌ی‌ له‌ ئه‌لمانیایه‌، له‌لایه‌ن میدیای‌ كه‌نه‌دی‌ وئه‌مریكیشه‌وه‌ گرنگییه‌كی‌ باشی‌ پێده‌درێت و پتر له‌ سه‌دوشه‌ست هه‌زار
دۆسیه‌ی‌ نازه‌نین مه‌هاباد ئێستا له‌به‌رده‌م دادگایه‌ بۆ پێداچوونه‌وه‌، هه‌ربۆیه‌ش كه‌مپینه‌كه‌ی‌ ئێستا زۆر به‌ گه‌رمی‌ له‌ چالاكی‌ وپشتیوانی كۆكردنه‌وه‌دایه‌ وبڕیاره‌ له‌م رۆژانه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ دانیشتنێك له‌ ئۆتاوه‌ی‌ پایته‌ختی‌ كه‌نه‌دا به‌سه‌رپه‌رشتی‌ په‌رله‌مانتار خاتوو بلیندا به‌ڕێوه‌ بچێت.
به‌داخه‌وه‌ له‌م كه‌مپینه‌ جیهانیه‌دا كه‌ بۆ رزگاركردنی‌ گیانی‌ كچه‌ كوردێك له‌ سێداره‌ به‌ڕێوه‌ ده‌چێت، رێكخراوه‌ كوردستانییه‌كان وبه‌تایبه‌تیش رێكخراوه‌كانی‌ ژنان هیچ بوون وئاماده‌بوونێكیان نییه‌ ئه‌گه‌ر نه‌ڵێم هه‌ر ئاگاشیان لێی‌ نییه‌، له‌م رووه‌وه‌ بانگه‌وازی‌ هه‌موو رێكخراوو كه‌سایه‌تیه‌كانی‌ كورد له‌
نازه‌نین پێویستی‌ به‌هاوكاری‌ هه‌موو كوردستانی‌ وئازادیخوازێكی‌ دنیایه‌ ،با به‌هانایه‌وه‌ بچین پێش ئه‌وه‌ی‌ په‌تی‌ سێداره‌ی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ بخرێته‌ گه‌ردنی‌.
- لینكی‌ وێكپیدیا ده‌رباره‌ی‌ نازه‌نین مه‌هاباد:
http://en.wikipedia.org/wiki/Nazanin_Mahabad_Fatehi
- وێبسایتی‌ كه‌مپینی‌ نازه‌نین:
www.bodogmusic.com/nazanin
- راپۆرتێكی‌ تایبه‌تی‌ ته‌له‌ڤزیۆنی CNN:
www.bodogmusic.com/images/media/naz.html
- گۆرانی SOMEDAY كه‌نازه‌نین ئه‌فشین دژی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ گوتوویه‌تی‌ و پێشكه‌شی‌ نازه‌نین مه‌هابادی‌ كردووه،
www.myspace.com/nazaninmusic

Monday, June 05, 2006

Honraweyk le Merekewi, By Soraya Fallah

le kweyt?

Nazanm le kwet,
kate ke lell o roni beri beyan
ke runaki
le somai beyni hewrekanda
legel chrpey xoshi shew tekel debet
kate ke ahengi mestiheneri xurey chem
le gel sero leji berdo erzda
sher dekat
kate ke hetaw
le hewrazi ke'w heldegeret
ke xshpey qachi roj radekeshe
kate ke musiqay qsey balndekan
serxoshio mesti helfrino we bir dennewe
le shushey nermi aw xwen le new rega echerxene
kate ke tkay daru berdish
sernci cwani radekeshe
le naw dli bawshma edozmo
leser nermi memkekanma etbinmewe
legel dengi xorrei awda etxwenmo
legel hesti tekel buni katda etgrmewe
le new dersi balndekan etwejmewe
nagerem be dwata,
le naw xesti hestm eddozmewe


Merekewi kati reshemey salli 2006
Los Angeles

Monday, May 01, 2006

I exist














I exist,
Translated by: Soraya Fallah

My friend, don’t deny my existance
I am and I have been for thousand years,
Though I have been denied on your unfair maps
Which are drawn by my enemy’s hand
I breathe in the live hearts of millions!
I am in my people’s struggle,
In their sorrow and their joy…

ASHEQ